Bij een reusachtig schilderij van het Laageinde (ca. 1950): groter dan de Nachtwacht

Buurtfeest Tuindorp-Laageinde, Geldermalsen, ca. 1958

Piet Mulder en Reijer Murman: ‘Het Laageinde’, buurtfeest Tuindorp-Laageinde, Geldermalsen, ca. 1958

Door Reinjan Mulder
Het fotootje had mijn moeder kort voor haar dood apart gelegd. Omdat ik erop sta waarschijnlijk. Als je goed kijkt, de foto is 6 bij 9 centimeter, zie je mij linksonder op het toneel zitten met een waaier in mijn hand, terwijl voor me twee meisjes in kimono’s met brandende kaarsjes op schoteltjes jongleren. Het dansje moet ons samen met de papieren parasolletjes op het geheimzinnige leven in de Orient hebben voorbereid.
Maar wat mij het meeste treft, nu ik het fotootje terugzie, is het enorme, beschilderde achterdoek van het toneel. Dat stelt onmiskenbaar het Laageinde in Geldermalsen voor.
Ik heb dit achterdoek, dat zeker 6 bij 6 meter groot moet zijn, al zeker vijftig jaar niet meer gezien. Mijn vader, Piet Mulder, moet het in het begin van de jaren vijftig samen met de Geldermalsense schilder Reijer Murman (1908-1981) voor de jaarlijkse feestavond van de buurtvereniging ‘Tuindorp-Laageinde’ hebben geschilderd. Niet bij een van hen op het atelier, daar was het veel te groot voor, maar op de deel van een grote herenboerderij die op de kop van het Laageinde lag.
Op het gigantische doek zie je een paar kluchtige, landelijke scènes tegen een achtergrond van een onverharde weg zonder stoep, een rij witte huisjes, een paar kleine hooibergen en, in de verte, de zo kenmerkende openstaande bovendeur.

Als ik de foto langer bekijk, zie ik weer voor me hoe het doek, groter dan Rembrandts De Nachtwacht (4,38 x 3,63 meter), elk jaar tegen Sinterklaas met veel omhaal uit de boerenschuur van Van Wijk tevoorschijn moest worden gehaald om  (meer…)

Absolutely Free… Chris van Esterik over Gerrit van Kalkeren (1951-2013)

Het vroegere Gymnasium in Tiel

Drie jaar geleden overleed Gerrit van Kalkeren. Hij kwam uit het Betuwse Lienden en zat op het Gymnasium in Tiel drie klassen lager dan ik. Maar mijn NRC-collega Chris van Esterik, chroniceur van het Tilese gymnasiumleven, kende hem beter. Bij Gerrit’s begrafenis op Zorgvlied haalde hij enkele herinneringen aan hem op, zo mooi dat ze zo aan een volgende druk van zijn boek No Satisfaction kunnen worden toegevoegd. R.M.
Door Chris van Esterik
Het was het jaar 1965. De derde klas van het Stedelijk Gymnasium in Tiel. Ik bleef zitten, ondanks het eindeloze huiswerk maken thuis, in het café in Ingen. Dat pleitte niet voor mijn intelligentie, maar ik kwam daardoor wel in de klas bij Gerrit van Kalkeren, een jaar later op school aangekomen dan ik, en zelfs (meer…)

Januari: maand van het Hollands Maandblad, Doeschka Meijsing en De eeuwige jachtvelden van Nanne Tepper

Door onze mediaredactie

Doeschka Meijsing ten tijde van Robinson in 'De Revisor' (foto Reinjan Mulder)

Foto van Doeschka Meijsing in ‘De Revisor’ (foto Reinjan Mulder)

Drie al wat oudere onderwerpen springen eruit bij de lezers die afgelopen maand Das Zahngold bezochten. Rond de overname van het literaire tijdschrift Hollands Maandblad was er veel (385 keer) interesse in de betekenis van het blad voor Meulenhoff. Na de coverstory van de Volkskrant over de dagboeken van Doeschka Meijsing en het overlijden van haar vroegere partner Gerda Meijerink ontstond er veel (320 lezers) vraag naar de herinneringen aan het eerste interview dat Meijsing gaf. En bij het verschijnen van de brieven van de 2012 overleden Nanne Tepper, auteur van de roman De Eeuwige Jachtvelden, kwamen er vrij veel (207) lezers voor zijn necrologie naar Das Zahngold, met daarin een van de weinige interviews met de recalcitrante Groningse schrijver. Verder valt op dat de kritische terugblik op de negatieve NRC-recensie van Cees Nooteboom’s Rituelen aan een opmars bezig is. Deze werd in januari 94 keer, gemiddeld 3 keer per dag, opgevraagd.

LEESPAARDEN
Het langst (de ‘Leespaarden’) werd de afgelopen maand echter gelezen in een paar andere oude stukken (met tussen haakjes hun positie in november 2015):
1. (-) Je kunt niet pretentieus genoeg zijn – interview met schrijver Dirk Ayelt Kooiman (gemiddelde leestijd 8:49)
2. (re) Lulu Wang’s roman Het lelietheater revisited (8:22 min.)
3. (re) Sandra van Beek over Piet Mulder, schilder van het Betuwse landschap (8:15)
4. (re) ‘Alles moet kloppen’ – Interview met dichter Jan Eijkelboom (7:55)
5. (re) Hoe zou het toch met Martin Ros (meer…)

Ik zag de nieuwe ‘shared space’ achter het Centraal Station: o, het was een wonder!

Door Reinjan Mulder

Om kwart over acht is alles nog rustig

Om acht uur is alles nog rustig

Iedereen weet wat een fietspad is en iedereen weet wat een voetgangersgebied is, maar wat is een voetgangersgebied waar (brom)fietsen is toegestaan? Achter het Centraal Station in Amsterdam is sinds kort een zogeheten shared space ingericht, een half overdekt plein met siertegels en zonder rijstroken waar het gemotoriseerd en ongemotoriseerd fietsverkeer de ruimte naar eigen inzicht met voetgangers moet delen. Werkt zoiets?
Nieuwsgierig naar deze moderne vorm van deregulering ging ik tijdens de ochtendspits naar het Centraal Station om te zien wat er van het experiment terecht kwam. Tevoren hadden veel mensen, bijvoorbeeld in het blad Oek van de Fietsersbond, hun hart vastgehouden. Raakt de zo belangrijke fietsroute over de De Ruijterkade niet in de knel? Ontstaat er geen chaos? Worden er geen treinpassagiers aangereden?
Om 8 uur is daar nog maar weinig van te merken. Af en toe komt er een fietser over het plein die de paar voetgangers die er lopen makkelijk weet te vermijden. Twee fietsers komen (meer…)

Wo will ich hin? – Een roeiverhaal

Ruderakademie Ratzeburg

Roeiers op het Ratzeburgermeer

Door Reinjan Mulder
Afgelopen zaterdag was het zo’n mooie dag dat ik het werk even het werk liet en de fiets nam naar Ouderkerk. Ik reed langs de Philipstoren, de twee nieuwe torens van Waternet en net toen ik de ophaalbrug over het zijkanaal over was, reed hij me tegemoet. De instructeur van een van de grote roeiverenigingen hier langs de rivier.
Ik deed mijn best mijn blik op oneindig te zetten, maar kon niet voorkomen dat onze blikken elkaar een fractie van een seconde kruisten. Genoeg om dit pijnlijke verhaal weer in mijn geheugen terug te roepen.
Het zal nu een jaar of tien geleden zijn dat ik besloot om eindelijk eens echt te gaan roeien. Ik had al een paar jaar les gehad in een C4 bij Roeicentrum Berlagebrug. Bij de roeivereniging waarvan ik daarna lid was geworden, had ik een aantal vervolgcursussen gedaan, eerst in de C1 en daarna in de o zo wankele skiff. De getuigschriften met hun cijferlijsten lagen nog achter in mijn kast, tussen de verschoten shirtjes en mijn rode roeibroek. Maar het gevoel was blijven knagen dat er meer in het roeien moest zitten dan ik eruit haalde. Ik kon beter. Samen met een roeimaat met wie ik elke zondagmorgen naar Ouderkerk skiffte, waarna we ons op het zonneterras aan de appeltaart van Kuyt met slagroom te goed deden, o heerlijke dagen, gaf ik me op voor wat een roei-clinic werd genoemd.
De clinic werd gegeven op het Ratzeburgermeer, in Duitsland, en had op de vereniging de reputatie dat je daar in één week alle kneepjes van het skiffen onder de knie kreeg. Je werd gehuisvest in de officiële roeischool van de Duitse Bondsrepubliek, de Ruderakademie Ratzeburg, thuisbasis van de legendarische Ratzeburger Acht. Je ging tegelijk met de intern gehuisveste roeiploegen op een speciaal sportdieet, uitgedokterd door de staf van de nationale roeiakademie. En niet in de laatste plaats: je kreeg les van de beste roeicoaches van Duitsland.
Met tien mensen uit alle delen van Nederland reden we dat jaar in alle vroegte naar Ratzeburg. Dat bleek een fraai Middeleeuws stadje te zijn op de grens van het vroegere Oost- en West-Duitsland, net onder Lübeck. De nationale roeischool was daar tijdens de Koude Oorlog met opzet gehuisvest, als strategie om de gevreesde Oostduitsers de ogen uit te steken. Wanneer een DDR-roeier na een internationale wedstrijd in de Bondsrepubliek asiel vroeg, konden zijn oude ploeggenoten hem dagelijks in schitterend Westduits materiaal zien trainen. Meteen aan de overkant van het meer lag het nationale roeicentrum van de DDR.
 (meer…)

Jaaroverzicht 2015: 24% meer bezoek, betere lezers en veel aandacht voor Zwagerman, Das Mag en de Spoors

Door onze mediaredactie
GimmickfotoUPDATE 1 jan. 2016 – Bij de meest gelezen stukken uit Das Zahngold in 2015 vallen als eerste twee recente stukken over literatuur op: bij de dood van Joost Zwagerman en bij de oprichting van Das Mag Uitgevers. Hoewel pas kort geleden gepubliceerd kregen ze al duizenden lezers, die er ook nog lang (6:54 en 5:37 min.) in doorlazen.
Ook vier andere nieuwe stukken eindigden in de top-twintig: over de 88-jarige antiquaar Wilma Schuhmacher, de dreigende verloedering van de Oba, het Frans Kellendonk-jaar en de dood van Hannelore Grunberg-Klein.
Van de oudere stukken trokken met name die over Jan van Anrooy uit 2014 nog steeds veel lezers. In januari laaide de belangstelling voor de Betuwse NSB-Gildeleider weer op door de ‘Geaarde Kunst’-tentoonsteling in Arnhem en in december gebeurde dat weer, na de rellen over een azielzoekerscentrum in Van Anrooy’s woonplaats Geldermalsen. De angst voor het vreemde en ‘ontaarde’ (Van Anrooy) zit er in de Betuwe kennelijk nog altijd in.
Na de verschijning van een Memoir van zijn dochter Hendrickje was er begin 2015 verder veel belangstelling voor het leven van de enkele jaren geleden overleden oud-NRC-hoofdredacteur André Spoor. Er kwamen veel lezers langs voor het boek Opnieuw beginnen van de nieuwe Denker des Vaderlands Marli Huijer en Reinjan Mulder. En bij de recensies op de site kwam er steeds meer vraag naar twee pas in 2014 opgenomen oude boekbesprekingen: van Jona Oberski’s debuut Kinderjaren (1978) en Cees Nooteboom’s Rituelen (1981).
Het allermeest werd echter de speciale pagina over uitgeverij Babel & Voss  (niet in de lijsten opgenomen) geraadpleegd. Nadat Das Zahngold het oude webadres van Babel & Voss Uitgevers (www.babelenvoss.nl) had overgenomen, vond er meteen een verviervoudiging van het bezoek aan de pagina plaats, die met 9.113 bezoeken in 2015 voor bijna 10% van het totale bezoek zorgde.
Volgens Google Analytics zijn door al deze verschuivingen de meest gelezen stukken in 2015 (met tussen haakjes de klassering in 2014 en de stijging of daling t.o.v. vorig jaar):
1. (-) De cultuurkritiek van Gimmick! – Bij de dood van Joost Zwagerman (2015)
2. (2) Nazikunst in het Geldermalsense gemeentehuis? – De zaak Jan van Anrooy (-31%)
3. (-) De man van Sissi – Bij de dood van André Spoor (+1301%)
4. (6) Marli Huijer en Reinjan Mulder over  ‘Opnieuw Beginnen’ (+18%)
5. (-) Das Zahngold feliciteert Das Mag – brief aan mijn (meer…)

Mijn leven met (en zonder) de Nobelprijs – bij de 119e sterfdag van Alfred Nobel (1833-1896)

Door Reinjan Mulder

Henri Hayden: Nobelprijswinnaar Samuel Beckett (tekening)

Henri Hayden: Nobelprijswinnaar Samuel Beckett (tekening)

Eigenlijk had ik hem al lang moeten hebben. De Nobelprijs. U weet misschien dat in 1901 de Nederlander prof. J.H. van ’t Hoff de allereerste Nobelprijs kreeg voor de grote ontdekkingen die hij in de scheikunde had gedaan. Nederland zat daarmee nogal in z’n maag, omdat Van ’t Hoff toen net naar Berlijn was verhuisd, waar hij veel minder college zou hoeven geven dan in zijn geboorteland. Voor zover u dat niet weet, kunt u dat nalezen in mijn vier jaar geleden verschenen roman Coffee Company.
Maar wat u vast niet weet, is dat er vijftig jaar na Van ’t Hoff’s dood, in 1961, een grote vrachtauto van Van Gendt & Loos voor mijn ouderlijk huis stopte, met daarin, schrik niet, het kolossale cilinderbureau dat van de grootste Nederlandse geleerde aller tijden was geweest.
Dat bureau was voor mij bestemd. Een geschenk van mijn Amsterdamse oom Eeuwout, die het bureau bij een reorganisatie ontheemd op zijn werk had aangetroffen. Aan dat bureau zou ik ooit de grote werken moeten voltooien die mij, in de ogen van mijn familie, misschien op weg konden helpen naar een volgende Nederlandse Nobelprijs.
Ook de geschiedenis van dit bureau en het tragisch-komisch lot van zijn eigenaar treft u, zij het enigszins verhuld, aan in het boek Coffee Company.
Ik kan u nu vast     (meer…)

November 2015 bij ‘Das Zahngold’, maand van de uitgeverijen: Das Mag, J.M. Meulenhoff en Babel & Voss

Nederland,Amsterdam, 2015 Schrijvers Oost, Meer Oost, uitgegeven door Babel & Voss, gepresenteerd in Linnaeus Boekhandel Foto: Bob Bronshoff

Reinjan Mulder overhandigt de eerste boekjes van ‘Meer Oost’ aan v.l.n.r. Elke Geurts, Henk – The Nits – Hofstede en Herman Koch (foto Bronshoff)

Door onze mediaredactie
In oktober was er onder de lezers van Das Zahngold veel aandacht voor de geschiedenis van Nederlandse uitgeverijen. Het recente stuk over de nieuw opgerichte uitgeverij Das Mag werd binnen 2 weken meer dan 1.100 keer gelezen, en met een lange gemiddelde leestijd: 6:28 minuten. De pagina met nieuws over Babel & Voss kreeg rond de presentatie van Meer Oost, het nieuwe boek met schrijvers uit Amsterdam Oost, veel (754) lezers. Daarnaast waren vier oudere stukken over Uitgeverij Meulenhoff in trek: over het gebrek aan nieuw talent bij uitgeverij Meulenhoff in de jaren negentig, over hoe het beste werk van Jan Wolkers in 2005 voor de uitgeverij behouden bleef (316 keer opgevraagd), over de ondergang van Meulenhoff tussen 2001 en 2011 en de terugblik  bij het vertrek van de omstreden directeur Sander Knol bij Meulenhoff/De Boekerij (met gemiddelde leestijd 10:33 min.!). Tot slot werden ook de interviews met de vroegere AP-topmannen Martin Ros en Theo Sontrop weer veel opgevraagd. Zodat de meest gelezen stukken van de afgelopen maand waren:
1. (-) Das Zahngold feliciteert Das Mag: brief aan mijn oude – en nieuwe – compagnons
2. (2) Babel & Voss: nieuw boek met schrijvers uit Amsterdam Oost

Schrijvers van 'Meer Oost', bij de presentatie in de Linnaeusboekhanel (foto Bob Bronshoff)

Schrijvers van ‘Meer Oost’, bij de presentatie in de Linnaeusboekhanel (foto Bob Bronshoff)

3. (-) Kort Amerikaans: Hoe Jan Wolkers in 2005 voor uitgeverij Meulenhoff behouden bleef
4. (-) De ondergang van J.M. Meulenhoff (2): het verdwijnen van Hollands Maandblad als fuik voor nieuw talent
5. (1) Bij de dood van Joost Zwagerman – de cultuurkritiek van Gimmick!
6. (3) Hoe de Oba Oba Light werd
7. (-) Wo will ich hin? – Op roeiles bij de Ruderakademie Ratzeburg
8. (7) Marli Huijer en Reinjan Mulder over hun boek Opnieuw Beginnen
9. (re) ‘Vallen op iemand die klopt’ – Cees (meer…)

Das Zahngold feliciteert Das Mag Uitgevers: brief aan mijn oude – en nieuwe – compagnons

Thomas Heerma van Voss' verhaal over Babel & Voss en het avontuur dat uitgeven heet

Thomas Heerma van Voss’ verhaal over Babel & Voss en het avontuur dat uitgeven heet

Beste Daniël,
UPDATE – Dinsdag 17 november richt jij samen met Toine Donk een nieuwe uitgeverij op. Dat wil zeggen: samen met Toine en nog drieduizend oprichters.
Eén van die drieduizend oprichters ben ik, en ik wil je als je nieuwe compagnon bij Das Mag Uitgevers dan ook hartelijk feliciteren met deze moedige stap.
Al heb ik daarbij wel gemengde gevoelens. Vorige week sprak ik Maartje Wortel, die me bij een kopje koffie vertelde dat ze haar nieuwe verhalenbundel graag bij Babel & Voss Uitgevers had willen uitgeven. Dat is de uitgeverij die jij en ik vijf jaar geleden samen met Daan Heerma van Voss oprichtten, en die ik nog steeds met meer of minder succes voortzet. Jij hebt Maartje toen gezegd dat ze daarmee beter even kon wachten, omdat ze dan bij de nieuwe uitgeverij van Das Mag terecht kon.
Dat is natuurlijk je goed recht, Daniël. Ik had in jouw situatie misschien hetzelfde gedaan. Maar het betekent wel dat we nu behalve compagnons ook concurrenten zijn. Ik had met Babel & Voss dat boek van Maartje ook wel willen uitgeven. En ik had het ook wel aangekund.
Maar jullie beschikken nu dank zij jullie geslaagde crowdfunding en enkele geldschieters over enkele tonnen voor jullie nieuwe uitgeverij, ik ving ergens een bedrag op van 3 ton, en zoveel zou ik in deze moeilijke tijden niet meer zo gauw in zoiets onzekers als de uitgeverij willen steken. Dus misschien hebben jullie met Das Mag Uitgevers nu wel een veel betere broedplaats gecreëerd voor een groot talent als dat van Maartje.
Ik heb ook gehoord dat (meer…)

Op roeiles bij de Ratzeburger Ruderakademie (voorpublicatie)

Voorpublicatie uit een verhaal dat in december 2015 in ‘De Landtong’ verschijnt, het clubblad van roeivereniging Willem III. 
Door Reinjan Mulder
Het zal een jaar of tien geleden zijn dat ik besloot echt te gaan roeien. Eindelijk. Ik had een paar jaar in een grote vierpersooonsboot, een C4, les gehad bij Roeicentrum Berlagebrug. Bij de roeivereniging waarvan ik daarna lid was geworden had ik een aantal nuttige vervolgcursussen gedaan, eerst in de C1, de wat bredere eenpersoonsboot, en daarna in de o zo wankele skiff. En ik had daar met goed gevolg alle skiffexamens afgelegd. De getuigschriften met de uitgewerkte cijferlijsten lagen nog achter in mijn kast met shirtjes en roeibroekjes. Maar het gevoel bleef knagen dat er meer in het roeien moest zitten dan ik eruit haalde. Ik kon beter.
Samen met een roeimaat met wie ik elke zondagmorgen naar Ouderkerk skiffte, waarna we ons op het grote zonneterras aan de appeltaart van de firma Kuyt te goed deden, o heerlijke dagen, gaf ik me op voor wat een roei-clinic werd genoemd, een gespecialiseerde skiff-cursus op de legendarische Ratzeburger See in Duitsland.
De clinic aan de rand van het meer werd vanuit Nederland georganiseerd en had de reputatie dat je er in een week de laatste kneepjes van de roeisport onder knie kreeg. Je werd gehuisvest in de ultramoderne, eerste roeischool van de Duitse Bondsrepubliek, de Ruderakademie Ratzeburg, de thuisbasis van de  heel lang onoverwinnelijk geachte Ratzeburger Acht. Je ging de hele week (meer…)