Tien jaar uitgeverij Augustus en de onafwendbare val van J.M. Meulenhoff 2001-2011 – een reconstructie

Door Reinjan Mulder
AMSTERDAM, 4 augustus – Afgelopen maand werd bekend dat uitgeverij J.M. Meulenhoff fors gaat inkrimpen. Alweer, zult u vragen. Ja, alweer. Sinds uitgever Tilly Hermans de zaak tien jaar geleden in een weinig inzichtelijke crisis verliet, met medeneming van tientallen auteurs heeft het bedrijf nog een tsunami aan andere rampen over zich heen gekregen, die er toe leidden dat de ooit zo bloeiende uitgeverij twee keer moest verhuizen en uiteindelijk fuseerde met de populaire uitgeverij De Boekerij – zonder dat de uitgeverij daar kennelijk door gered werd.

Directiezetel uit het oude Meulenhoff-gebouw (zie ook Marktplaats)

Directiezetel uit het oude Meulenhoff-gebouw aan de Herengracht 505 (privé-collectie)

In 2008 deed ik als freelancer research voor het boek De Grootste Kraak in Krantenland van Kees Schaepman en Herman Spinhof (Uitg. Nieuw Amsterdam). In dat kader kreeg ik een overzicht toegespeeld van de gebeurtenissen die uiteindelijk ‘de val’ van Meulenhoff hebben ingeleid. Nu, tien jaar na het vertrek van Tilly Hermans, is de tijd misschien rijp om dit verslag maar eens – licht geactualiseerd en geredigeerd – aan de openbaarheid prijs te geven. De meeste hoofdrolspelers zijn inmiddels succesvol weggekomen als staatssecretaris (Ben Knapen, met 1,5 miljoen vertrekpremie), uitgever (Mai Spijkers, met een eigen uitgeverij, Annette Portegies, Tanja Hendriks, Oscar van Gelder), directeur (Sander Knol), rentenier (Theo Bouman) of mediator/advocaat (Els Swaab). Zij zullen er geen last van hebben. En het blijft interessante lectuur over het reilen en zeilen van moderne concernuitgeverijen, waar jonge uitgevers en redacteuren misschien nog wat van kunnen leren.
Wat uit het overzicht waarschijnlijk niet zo goed is af te leiden, is hoe alle strubbelingen in de PCM-top destijds hebben doorgewerkt op de mensen die bij Meulenhoff het werk deden. Want die waren er ook. Zelf solliciteerde ik in 2003 vol goed moed als redacteur van het gerenommeerde bedrijf aan de Herengracht in Amsterdam, om daar een aantal jaren mooie boeken te gaan maken. Ik had (nog) een groot vertrouwen in de nieuwe, jonge directeur Annette Portegies en ook in het machtige PCM-concern dat ik vijf jaar eerder, als NRC redacteur, had verlaten. PCM was voor mij nog altijd de goed gestroomlijnde erfgenaam van de vertrouwde Stichting Het Parool, die zo nauw gelieerd was aan de Amsterdamse verzetskrant waarop mijn ouders geabonneerd waren geweest, en van het oude Meulenhoff, de mooiste literaire uitgeverij uit mijn jeugd.
Het zal duidelijk zijn dat ik in dat vertrouwen diep teleurgesteld ben, en ook in de mensen die deze mooie erfenis vaak met rare listen en kunstgrepen in nog geen vijf jaar tijd naar de bliksem hebben weten te helpen. Ik hoop dan ook dat ook zij, nu zelfs overste Karremans publiekelijk zijn spijt over Srebrenica heeft betuigd, ooit nog eens verantwoording zullen afleggen van hun jammerlijk falen.

DE ONDERGANG VAN J.M. MEULENHOFF – EEN KRONIEK

2000
Het eind van J.M. Meulenhoff als succesvolle literaire uitgeverij wordt ingezet wanneer er een hooglopend conflict onstaat tussen de directeuren van Meulenhoff & Co, de boekendivisie van PCM, te weten Laurens van Krevelen, Elmer Schouten, Ria Derks en Mai Spijkers. Aanleiding is de voorgenomen aankoop van de zelfstandige uitgeverij Vassallucci van Oscar van Gelderen en Lex Spaans en de voorgenomen samenvoeging van dit bedrijf met uitgeverij J.M. Meulenhoff. Eén directeur, Mai Spijkers, is vóór, de overige directeuren zijn tegen. PCM, in de persoon van RvB-lid Ben Knapen, kiest in het conflict echter de zijde van Spijkers. Het  gevolg is dat Laurens van Krevelen met vervroegd pensioen vertrekt, Elmer Schouten een andere baan zoekt en Ria Derks niet meer terugkeert na haar zwangerschapsverlof.
Mai Spijkers ontbindt daarna het contract met baronesse Chantal D’Aulnis de Bourouill, de nog maar net aangetreden directeur van J.M. Meulenhoff, en wordt zelf directeur ad interim van J.M. Meulenhoff.
De drie uitgevers van Meulenhoff, Tilly Hermans voor het fonds van Meulenhoff, Tanja Hendriks voor Arena en Jacques Post voor *M. voeren vervolgens in opdracht van Spijkers gesprekken met Oscar van Gelderen en Lex Spaans, de twee eigenaren van Vassallucci. Als daarbij blijkt dat het Spijkers’ bedoeling is om Oscar van Gelderen als leidinggevende boven de drie oude uitgevers te plaatsen, ontstaat er een conflict, waardoor de plannen om Vassallucci aan te kopen alsnog moeten worden opgeschort.
Mai Spijkers doet ondertussen meer dat kwaad bloed zet. Hij ontbindt de contracten tussen J.M. Meulenhoff en uitgeverij Maarten Muntinga die de goedlopende titels van Meulenhoff met succes in de reeks Raibow-pockets uitgaf. Reden: er wordt gewerkt aan de oprichting van een eigen Pockethuis, een nieuwe PCM-uitgeverij die pockets zal gaan uitgeven. Maar al spoedig zal blijken dat dit Pockethuis voor Meulenhoff veel minder inkomsten oplevert dan uitgeverij Maarten Muntinga dat deed.

2001
In 2001 besluit Mai Spijkers ook de voltallige redactie van Meulenhoff te vervangen.
Redacteur Wil Hansen begint korte tijd later met Eva Cossee de nieuwe uitgeverij Cossee, met medeneming van auteurs als Erwin Mortier en Mark Boog. Het ontslag van Nanda van den Berg wordt uitgevochten voor een rechter, die beslist dat Meulenhoff haar een aanzienlijke afkoopsom verschuldigd is omdat er geen enkele grond is voor haar ontslag. En de beslissingsbevoegdheid van uitgeefster Tilly Hermans wordt zo ernstig ingeperkt dat zij in het geheim onderhandelingen begint over de oprichting van een eigen uitgeverij.
Mai Spijkers besluit daarop ook het winstgevende thriller- en fantasyfonds *M los te maken van J.M. Meulenhoff. Dit wordt ondergebracht bij een andere PCM-dochter, De Boekerij. J.M. Meulenhoff bestaat daarna alleen nog maar uit het Meulenhoff-fonds en Arena, twee fondsen die samen te klein zijn om de vaste kosten van het gigantische pand en de ca. 30 man personeel te dragen.
Als directeur van J.M. Meulenhoff benoemt Mai Spijkers nu de vroegere Prometheus-redacteur Annette Portegies. Het gevolg is dat Tilly Hermans nu definitief een eigen uitgeverij, Augustus, begint, met medeneming van de voor Meulenhoff zo belangrijke auteurs als Adriaan van Dis, Nelleke Noordervliet, Oek de Jong, H.M. van den Brink, Maarten Asscher, Dirk van Weelden, Connie Braam en Lieve Joris.
Door deze move wordt J.M. Meulenhoff nog meer financieel uitgehold.
De nieuwe directeur Annette Portegies, die van zichzelf weet dat ze geen crisismanager is, biedt na het vertrek van Hermans, hevig geschrokken, meteen haar ontslag aan.
Dat wordt door PCM geweigerd. Cees Smaling, de voorzitter van de RvB van PCM, biedt Portegies in plaats daarvan financiële hulp aan om J.M. Meulenhoff er weer bovenop te helpen en RvB-lid Ben Knapen geeft haar vijf tot maximaal tien (!) jaar de tijd om de uitgeverij weer ‘uit de rode cijfers’ te halen.
Ondertussen koopt, nu alle tegenstanders zijn verdwenen, Mai Spijkers voor PCM alsnog uitgeverij Vassallucci.

2002
Al snel na de aankoop van Vassallucci besluit Mai Spijkers om de huur van hun pand in de Weesperstraat op te zeggen. Hij wil de uitgeverij veel goedkoper onderbrengen, op de zolder van J.M. Meulenhoff. Annette Portegies stemt daarmee in, omdat ze denkt zo een deel van haar hoge vaste kosten te kunnen terugverdienen.
Korte tijd later wordt Vassallucci samengevoegd met Meulenhoff en Arena. Annette Portegies en haar commercieel directeur, Sandra Piers, protesteren daartegen. Hun argumenten zijn: er wordt hun door Mai Spijkers geen inzage in de cijfers gegeven. Bovendien blijkt ook Vassallucci verliesgevend.
Mai Spijkers zet toch zijn zin door en de samenvoeging trekt opnieuw een zware wissel op de organisatie van J.M. Meulenhoff. Alle bedrijfsprocessen moeten worden gesynchroniseerd en ook de financiële administratie moet geïntegreerd worden. Het kost de tweekoppige directie maanden werk, die zij niet kunnen besteden aan de broodnodige wederopbouw van het Meulenhoff-fonds.
Er worden daarover diverse gesprekken met Mai Spijkers worden gevoerd, maar die hebben geen resultaat.
Ondertussen stelt de Belgische rechtbank na jaren procederen de voormalige Meulenhoff-Kritak-uitgever André van Halewijck in het gelijk, die was ontslagen na een arbeidsconflict met de vroegere Meulenhoff-directeuren Maarten Asscher en Laurens van Krevelen. Er wordt hem een schadevergoeding van vele tienduizenden euro’s toegekend, die Meulenhoff ook nog eens zal moeten ophoesten.

2003
Ook op PCM-niveau gaat er veel mis. Zo wordt daar beslist dat de automatisering van J.M. Meulenhoff moet worden overgeheveld van het kleine bedrijfje waarmee tot dan toe gewerkt werd naar de afdeling I&A van PCM. Later zal blijken dat PCM bezig is deze afdeling integraal te verkopen aan Pink Roccade. Met het uitrollen van een nieuw netwerk vanaf de Wibautstraat blijkt een bedrag van € 200.000 te zijn gemoeid, dat door Annette Portegies en Sandra Piers niet dan onder groot protest wordt afgedragen.
Mai Spijkers heeft verder, naast het weinig succesvolle Pockethuis van PCM, ook nog een Unit Special Sales opgericht, waaraan alle PCM-uitgeverijen voortaan hun medewerking moeten verlenen. Elke PCM-uitgeverij moet daaraan een vast percentage van de inkomsten uit special sales afdragen, als bijdrage in de salariskosten van de unit.
De mensen die hier werken, richten, zo is het verwijt van Meulenhoff, hun aandacht echter alleen maar op de meer commerciële PCM-uitgeverijen, met name Bruna en De Boekerij, zodat de inkomsten van Meulenhoff uit special sales moeten worden binnengehaald door de eigen commercieel directeur, Sandra Piers. J.M. Meulenhoff  wordt zo gedwongen om bij te dragen aan de salariskosten van Unit Special Sales, vele tienduizenden euro’s, zonder dat ze daar iets voor terug krijgen.
Annette Portegies geeft daarop aan geen tijd meer te willen steken in conflicten met Mai Spijkers, en alleen nog maar als deeltijd-uitgever voor Meulenhoff te willen werken. Ze draagt haar commercieel directeur, Sandra Piers, voor als haar opvolger als algemeen directeur.
Mai Spijkers is het daar niet mee eens, waarop Sandra Piers ontslag neemt om directeur te worden bij de  succesvolle Foreign Media Group.
Omdat Mai Spijkers inmiddels óók voor Prometheus/Bert Bakker een nieuwe directeur zoekt, stelt hij voor om dan maar één algemeen directeur te zoeken voor Meulenhoff/Arena/Vassallucci en Prometheus/Bert Bakker samen.
De uitgevers stemmen daarmee in. De van boekenclub ECI afkomstige Sander Knol laat weten de functie graag te willen vervullen, maar de PCM-top vraagt zich af of hij voor een literaire uitgeverij als Meulenhoff  niet ‘te licht’ is, en als daarna ook ThiemeMeulenhoff uitgever Anne Rube zich aanmeldt, trekt hij zich schielijk terug. Sander Knol laat weten niet voor een beauty contest te voelen.
Ondertussen duurt de impasse voort.

2004

Hermine de Graaf: overgelopen naar uitgeverij De Geus

Hermine de Graaf: overgelopen naar uitgeverij De Geus

Dan krijgt de Britse durfinvesteerder Apax plotseling zeggenschap over PCM. Dit besluit is het gevolg van voortdurende verschillen van mening binnen de directie van het bedrijf, waardoor andere opties steeds op veto’s stuiten.
Voor Mai Spijkers is dit reden genoeg om zélf vast directeur te worden van Prometheus/Bert Bakker. Bij Meulenhoff vermoedt men dat hij vreest zijn functie bij de Boekengroep van PCM te verliezen. Hij draait daarbij tevens op de valreep de voorgenomen samenwerking tussen de twee literaire uitgevers Meulenhoff en Prometheus terug, nauwelijks één dag voordat het persbericht daarover door PCM zou worden uitgestuurd. Even later benoemt hij met instemming van Annette Portegies Anne Rube tot de nieuwe algemeen directeur van J.M. Meulenhoff.
Rube’s taken zijn echter vanaf het begin onduidelijk. Omdat zij weigert de commerciële taken van de vertrokken Sandra Piers over te nemen, zonder een andere nieuwe verkoopleider te benoemen, waar trouwens ook geen geld voor was, raakt zij al enkele maanden na haar aantreden in een hevig conflict met de drie uitgevers die onder haar functioneren. Arena-uitgever Tanja Hendriks vertrekt daarop in navolging van Sandra Piers ook naar de Foreign Media Group, waarna Rube haastig Arena-redacteur Maaike Le Noble tot uitgever van Arena benoemt.
Anne Rube gaat daarop met vakantie en zo ontdekken Oscar van Gelderen en Annette Portegies dat er door haar helemaal geen verkoopgesprekken zijn gepland zijn met de grote afnemers van Meulenhoff, zoals AKO, Bruna en Libris. Zij zien een flink debacle aankomen, en annuleren snel hun eigen vakanties, om hun boeken in godsnaam dan maar zelf aan te bieden.
Ze zoeken over de ontstane situatie contact met Mai Spijkers, omdat ze alweer een reorganisatie zien aankomen.
Mai Spijkers stelt hen gerust. Volgens hem zijn er dit keer geen geheime plannen voor J.M. Meulenhoff in de maak.

Oscar van Gelderen (r.): vertrokken naar Lebowski

Oscar van Gelderen (r.): vertrokken naar Lebowski

De uitgevers verzoeken nu dringend om een bemiddelingsgesprek met Anne Rube en Mai Spijkers.
Dat wordt pas na weken ingewilligd. Maar als het gesprek plaatsvindt, blijkt dat van een andere aard dan zij dachten. Aan de drie uitgevers wordt onverwacht opgedragen binnen een maand een plan te schrijven dat hun fondsen binnen korte tijd rendabeler maakt. Hun klacht dat J.M. Meulenhoff het nu al meer dan zeven maanden zonder verkoopteam moet stellen, wordt daarbij van tafel geveegd.
Twee weken later valt Anne Rube van haar fiets. Ze wordt, zo is althans de officiële versie, met ernstig hersenletsel in het ziekenhuis opgenomen.
Nog dezelfde dag wordt Annette Portegies uitgenodigd om met Mai Spijkers en Ben Knapen te komen praten. Dat gesprek zal moeten plaatsvinden in de avonduren, drie dagen later.
Op haar vraag hoe ze zich daarop kan voorbereiden, krijgt zij van Spijkers te horen dat dit niet hoeft, omdat het een ‘open gesprek’ betreft.
Drie dagen later confronteren Mai Spijkers en Ben Knapen haar in dit ‘open gesprek’ alsnog met een reorganisatieplan. Het zoveelste in. Dat plan bestaat eruit dat Meulenhoff/Vassallucci en Prometheus/Bert Bakker alsnog zullen worden samengevoegd, maar nu onder de directie van Mai Spijkers. Arena wordt overgebracht naar De Boekerij, en bij Meulenhoff en Vassallucci zullen zestien medewerkers, meer dan de helft van het personeel, worden ontslagen.
Meulenhoff vreest daarmee in feite ingeschoven te worden bij Prometheus/Bert Bakker, temeer omdat aan de overblijvende redacteuren wordt gezegd dat ze na de ‘fusie’ direct onder de Prometheus redacteur Job Lisman zullen vallen.
Annette Portegies heeft haar twijfels. Ze wijst erop dat Meulenhoff/Arena/Vassallucci in 2003 break even waren, terwijl Spijkers Prometheus/Bert Bakker dat jaar verliesgevend was.
Portegies krijgt echter opdracht om de reorganisatie snel aan de medewerkers en de auteurs ‘te verkopen’. Dat weigert ze. Daarop krijgt ze een zwijgplicht opgelegd totdat Ben Knapen en Mai Spijkers zelf de uitgevers van Vassallucci en Arena hebben gepolst.
Ook dat weigert Annette Portegies. Ze brengt de uitgevers van Arena en Vassallucci eigenmachtig op de hoogte en gedrieën vragen zij daarop een gesprek aan met Ben Knapen.
Dat wordt hun weer geweigerd. Ben Knapen is alleen maar bereid een gesprek met hen te voeren in het bijzijn van de (‘zieke’) directeur Anne Rube.
Plotseling blijkt Rube veel minder hersenletsel te hebben dan aanvankelijk werd gemeld en al een week na haar ernstige val schuift zij aan bij een moeilijk gesprek in de PCM-directievertrekken aan de Wibautstraat.
Daar eisen de drie uitgevers van Knapen dat ze alsnog met een plan kunnen komen dat J.M. Meulenhoff kan redden.
Ben Knapen stemt daarmee in. De drie krijgen een week de tijd om zelf een plan te formuleren, dat dan door Anne Rube zal worden doorgerekend en gepresenteerd. Een week later presenteert Anne Rube het plan ook. Arena en Vassallucci komen daarin onder het directeurschap van Rob Hogenes van De Boekerij, terwijl Meulenhoff de al bestaande samenwerking met de Vlaamse Manteau/Standaarduitgeverij verder zal uitbreiden.
Anne Rube zegt er echter meteen bij dat het plan dat zij presenteert volgens haarzelf inferieur is aan het eerder door Mai Spijkers uitgewerkte plan. Daarop verwerpt ook Ben Knapen het plan van de drie uitgevers.
Een week later presenteert Mai Spijkers dan zijn eigen plan aan de zogenoemde Top 60 van PCM en de afgevaardigde van APAX, onder de titel ‘Stop the Bleeder’. Daarmee doelt hij op uitgeverij J.M. Meulenhoff die volgens hem zware verliezen lijdt. Die boodschap sijpelt daarna door naar het personeel van Meulenhoff, dat nog altijd niets van een voorgenomen reorganisatie weet. Ondernemingsraadslid Pieter Swinkels vraagt daarop aan Anne Rube om het personeel klaarheid te geven over de groeiende geruchten, waarop zij Ben Knapen uitnodigt om dan maar het slechte nieuws te komen brengen. Die doet dat op 28 september, in de Gouden Zaal van Meulenhoff.
De drie uitgevers liggen dan echter nog altijd dwars. Zij geven aan geen enkele beslissing over de toekomst te willen nemen zolang er geen nieuwe organisatiestructuur is gepresenteerd, waarin hun taken en bevoegdheden staan vermeld. Niettemin geeft PCM al een dag later het foutieve persbericht uit dat ook de uitgevers de voorgenomen reorganisatie steunen.
In de week na Knapens optreden voert Anne Rube samen met de personeelsmanager van PCM, Karen van Graafeiland gesprekken met alle medewerkers van Meulenhoff en Vassallucci, om hen al dan niet boventallig te verklaren per de eerste dag van de volgende maand.
Als de ondernemingsraad daartegen protesteert omdat alleen al  het Sociaal Plan van PCM niet wordt gevolgd, en de ondernemingsraad ook niet om toestemming is gevraagd voor een reorganisatie, worden de gesprekken met de medewerkers tijdelijk gestaakt.
Het managementteam van Meulenhoff/Arena/Vassallucci stuurt een brandbrief naar de Raad van Bestuur van PCM en als daarop dagenlang geen enkele reactie komt, wordt de brief door een van de medewerkers naar de Volkskrant en NRC Handelsblad ‘gelekt’.
Dan komt de reactie alsnog: Ben Knapen zegt dat het tot een gesprek tussen het managementteam van Meulenhoff en Mai Spijkers moet komen, om het vertrouwen weer te herstellen.
Dat gesprek vindt kort daarop plaats, maar het heeft geen enkel resultaat.

Charlotte Mutsaers (m.): vertrokken naar De Bezige Bij.

Charlotte Mutsaers (m.): vertrokken naar De Bezige Bij.

Annette Portegies heeft Ben Knapen en Mai Spijkers ondertussen per brief nogmaals laten weten dat zij geen medewerking zal verlenen aan de samenvoeging van beide uitgeverijen.
Ook de Meulenhoff-auteurs Charlotte Mutsaers en Monika van Paemel spreken zich er in kranten tegen uit, andere auteurs stappen zelfs al over naar andere uitgeverijen (Stefan Hertmans, Amos Oz).
Pas dan neemt de RvB van PCM afstand van het plan van Mai Spijkers.
Korte tijd later laat de voorzitter van de centrale ondernemingsraad van PCM aan de ondernemingsraad van PCM AB in vertrouwen weten dat Mai Spijkers bij de PCM boekengroep ontslagen wordt en dat de reorganisatie in door hem gewenste vorm geen doorgang vindt.
Als Annette Portegies dit hoort, schort ze haar voorgenomen vertrek naar Querido op. Ook het andere personeel van de uitgeverijen Meulenhoff/Arena/Vassallucci en Prometheus/Bert Bakker is daarna al snel op de hoogte van Mai Spijkers’ ontslag.
Enkele dagen later wordt Spijkers op het hoofdkantoor van PCM ontboden – en keert hij terug met de mededeling dat hij zijn energie voortaan liever in zijn eigen uitgeverij steekt, en dat hij daarom aftreedt als directeur van PCM Algemene Boeken.
Annette Portegies neemt daarop onverwacht toch ontslag bij Meuelnhoff, om als redacteur te gaan werken bij uitgeverij Querido. Ze wordt nog gebeld door Ben Knapen, die haar aanbiedt om alsnóg het door de drie uitgevers gepresenteerde plan door te voeren, ten koste van het plan van Mai Spijkers.
Maar het is te laat, Portegies blijft bij haar besluit weg te gaan.
Ben Knapen maakt nu alsnog haar plan om Meulenhoff en Manteau samen te voegen aan de Volkskrant bekend, op 15 december, onder de veelzeggende kop ‘Beter ten halve gekeerd…’
Daarna wordt alleen Vassallucci ondergebracht bij Prometheus/Bert Bakker, waar het binnen korte tijd volledig uit de annalen zal worden uitgewist en begint er een lang oriëntatieproces bij Meulenhoff, dat er uiteindelijk in uitmondt dat er nog meer mensen worden ontslagen, dat alle Vlaamse auteurs aan De Standaard worden overgedaan en dat de eerder afgewezen Sander Knol de restanten van de uitgeverij bij zijn eigen de Boekerij inlijft en zelf algemeen directeur van de nieuwe combinatie wordt.
Uitgever Oscar van Gelderen geeft aan zich nog even op zijn positie te willen beraden maar vertrekt dan in het kielzog van Sandra Piers en Tanja Hendriks ook naar de Foreign Media Group, met medeneming van de laatste succes-auteurs van Meulenhoff.

Zie voor het wel en wee van het Nederlandse fonds bij J.M. Meulenhoff het artikel over Hollands Maandblad, elders in Das Zahngold. De periode Sander Knol bij J.M. Meulenhoff komt uitgebreider ter sprake in de Uitlui van Sander Knol.  

2 Reacties

  1. Reinjan Mulder

    Zojuist is besloten mijn eigen Meulenhoff-archief (1 verhuisdoos) samen met mijn andere archieven (9 verhuisdozen, waaronder 6 dozen Grunberg-archief) aan de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam te schenken, waar het binnenkort voor serieuze geïnteresseerden zal zijn in te zien.

  2. Esther Mandelbaum

    Meulenhoff is kapotgemaakt door megalomane baasjes van wie Mai Spijkers er een was. Het was ooit een prachtig en stabiel bedrijf, met het educatieve en informatieve Meulenhoff in hetzelfde pand aan de Herengracht.
    De PCM-holding zat later in Utrecht, in hetzelfde gebouw als waar ThiemeMeulenhoff toen zat. Uiteraard op een eigen verdieping, maar wel op hetzelfde (computer- en printer)netwerk. Waardoor wij (als educatief voetvolk) regelmatig uiterst vertrouwelijke documenten zagen binnenwapperen waarin reorganisaties, ontslagen, fusies, etc. werden aangekondigd. Afkomstig uit de toverdoos van Ben Knapen.

    Enfin, ik heb het allemaal achter me gelaten, de slangenkuil, het wespennest, het gekonkel, de baasjes uit het middenkader die als grootste doel hadden er een zo hoog mogelijke bonus uit te slepen, die aanboden hun afdeling te halveren met als enig doel een wit voetje te halen bij de directie… vre-se-lijk!

Geef een reactie