Hernieuwde aandacht voor de profielen van Patricia de Martelaere, Marek van der Jagt en Nanne Tepper

Zes boeken van Patricia de Martelaere

Patricia de Martelaere achter op haar boeken

Sinds Das Zahngold in de header een eigen ‘pagina‘ heeft voor Babel & Voss Uitgevers, de uitgeverij van de hoofdredacteur, is deze pagina het meest gelezen onderdeel van de website geworden.
Wat niet wil zeggen dat dit ook het grondigst gelezen gedeelte is. Er zijn  artikelen op de site die afgelopen maand langer, en waarschijnlijk ook beter zijn gelezen. Al moet worden aangetekend dat ook de lengte van deze artikelen hieraan kan hebben bijdragen: de pagina over Babel & Voss is relatief kort, en eerder uitgelezen dan de langere stukken over auteurs als Jan Arends, Marek van der Jagt of Patricia de Martelaere.
Kijken we naar de intensiefst (langst) gelezen stukken van november, de zg. Leespaarden, dan is hun volgorde (met tussen haakje de gemiddelde leestijd):
1. (re) ‘Alles moet kloppen’ – Interview met de Dordtse dichter Jan Eijkelboom (14:25)
2. (-) Recensie van Jan Wolkers’ late roman Brandende liefde (9:47)
3. (2) Heere Heeresma over Jan Arends (8:48)
4. (10) Nederlandse Nazikunst in het Gemeentehuis – het geval Jan van Anrooy (7:51)
5. (re) Leon de Winter schrijft literatuur – Recensie van De ruimte van Sokolov (5:22)
6. (re) Patricia de Martelaere’s brief over haar roman (meer…)

Thomas Heerma van Voss: Een uitgeverij die ‘alles anders zou doen’ – Voorpublicatie uit ‘Onzichtbare boeken’

Omslag_THvV_volledigVolgende week verschijnt bij Babel & Voss Uitgevers ‘Onzichtbare Boeken’ van Thomas Heerma van Voss. Een jubileumboek van de vijf jaar bestaande uitgeverij, maar tegelijk een melancholiek verhaal over gefnuikte ambities. In ‘Onzichtbare boeken’ herinnert Heerma van Voss zich hoe hij als jongste redacteur ‘vanaf de zijlijn’ werd betrokken bij de nieuwe uitgeverij die zijn broer Daan samen met Daniël van der Meer en Reinjan Mulder had opgericht. Marja Pruis (De Groene) over Onzichtbare boeken: ‘een potentiële bestseller’. In Das Zahngold een voorpublicatie
Door Thomas Heerma van Voss
Ik werd vanaf de zijlijn bij het geheel betrokken. Misschien ben ik eigenlijk altijd wel aan de zijlijn blijven staan, hoewel mijn rol op een dag officieel benoemd werd. Mijn broer haakte na twee boeken af, hij had er geen tijd meer voor of geen zin meer in ‑ wat op hetzelfde neerkwam. Toen ik hem ernaar vroeg zei hij: ‘Ik vocht in die tijd tegen psychische malheur. En ik ergerde me ook teveel aan de eindeloze randzaken. Eigenlijk: het uitgeven zelf.’ Ik nam zijn plaats in 2011 over. Terwijl ik college kreeg over experimentele poëzie van eeuwen geleden en een docente elke leerling dwong om een bladzijde hardop voor te lezen, werd ik gebeld door Daniël. Ik mompelde dat ik naar de wc moest, haastte me de gang op en hoorde Daniël zeggen: ‘Wil je misschien redacteur worden? We hebben nog geen auteurs en betalen geen salaris. Maar het is een investering.’
Ik dacht: investeren, dat klinkt goed, dat (meer…)

Vallen op iemand die ‘klopt’ – de recensie van Cees Nooteboom’s ‘Rituelen’ in NRC Handelsblad revisited

Bewondering of afkeer? Streepjes in NRC Handelsblad's recensie-exemplaar van Nootebooms Rituelen (1980)

Bewondering of afkeer? Streepjes in NRC Handelsblad’s recensie-exemplaar van Nootebooms Rituelen (1980)

Door Reinjan Mulder
UPDATE 2015 – De schrijver Cees Nooteboom mag graag vertellen dat zijn werk in eigen land minder gewaardeerd wordt dan in het buitenland, en verwijst dan naar zijn boek Het volgende verhaal dat in Duitsland een bestseller werd maar in Nederland veel zuiniger werd onthaald.
Ik heb al eens aangetoond dat het met die zuinigheid, in ieder geval wat NRC Handelsblad en Het volgende verhaal betreft, wel meevalt. Maar wat gezegd moet worden, moet gezegd: over Nootebooms eerder verschenen roman Rituelen was ik bij verschijnen niet erg te spreken.
Later, toen Cees Nooteboom in Den Haag de P.C. Hooftprijs zou krijgen, heb dat boek nog eens herlezen en vond ik het heel wat beter dan ik me herinnerde. Maar ik begreep nog wel waarom ik me er destijds, in 1980, zo aan geërgerd had. Cees Nooteboom was in de tijd dat Rituelen  verscheen, ik was toen 31, voor mij het vleesgeworden symbool van de generatie die direct boven mij zat. De generatie van de gearriveerde oude heren.
Cees Nooteboom: dat lazen mijn ouders. Dat was ook letterlijk zo. Mijn moeder had (meer…)

Overreden door een snorscooter – met dank aan de politiek

ScooterfotoVorige maand besprak de Tweede Kamer of gemeenten voortaan zelf mogen beslissen wie er op hun fietspaden rijden. Voor Amsterdam een belangrijke dag, omdat zo de gevaarlijke ‘snorscooter’ misschien eindelijk kon worden geweerd. Een snorscooter ziet eruit als een scooter maar omdat hij niet harder dan 25 kilometer mag, hoeft de bestuurder ervan geen helm op en mag hij, hoewel hij niet fietst, zomaar op het fietspad.
In NRC Handelsblad bepleitte  
Reinjan Mulder daarom voor een fietspad-verbod. 

Drie maanden geleden werd ik op een Amsterdams fietspad door een snorscooter aangereden. Hoe dat kwam, weet ik niet. Ik werd in volle vaart van achteren geschept, toen ik zo goed als stil stond om een zijstraat in te gaan.
Ik weet ook niet wat de daders bezielde, want uit ‘privacy’-overwegingen wordt mij niet verteld wie zij zijn, of hun scooter was opgevoerd, of ze helder van geest waren, waarom ze zo hard reden en of ze een strafblad hadden. Toen ik eenmaal op straat lag, zag ik (meer…)

25 jaar na de val van de Muur (2): hoe een Duitse dichter zijn medeburgers bespioneerde

Verlaten spoortraject bij het Treptowpark in Berlijn.

Verlaten spoortraject bij het Treptowpark in Berlijn.

Dat er in de vroegere DDR spionnen actief waren, was bekend. Maar dat ook vooraanstaande schrijvers en dichters soms actief aan het bespioneren van hun vrienden en collega’s meededen, kwam toch nog als een schok. Zo bleek de in Nederland gevierde Oostduitse dichter Sascha Anderson jarenlang gedetailleerde informatie over zijn vrienden en collega’s te hebben doorgespeeld aan de geheime dienst. ‘Hij streefde naar een absolute macht en niemand in zijn omgeving wilde of kon hem tegenhouden. Dat was zijn grootste talent.’ Na de val van De Muur, 25 jaar geleden, reisde Reinjan Mulder verschillende keren naar Berlijn, waar hij met onthutste slachtoffers en collega-schrijvers van de verraders sprak. Aan de vooravond van de val van Muur enkele herinneringen aan die tijd. 
Door Reinjan Mulder
De dissidente schrijver Lutz Rathenow had na de val van Muur maar maanden uitgetrokken om zijn Stasi-dossier te bestuderen: 16.000 bladzijden met protocollen van telefoongesprekken, verslagen van zijn dagelijkse ontmoetingen, foto’s. ‘De Stasi was geen gewone geheime dienst,’ zei hij toen ik hem in die tijd thuis opzocht, ‘het was iets veel subtielers. Ze wilden je labiel maken, je in een isolement drijven, zodat je vatbaar werd voor hun wervingsmethoden.’
Lutz Ratenow was niet de enige die behoorlijk in de war was toen bleek wie er in zijn omgeving allemaal spioneerden voor de geheime dienst. ‘We zeiden het vaak als grap tegen elkaar: een op de drie mensen in de DDR werkt voor de Stasi, dus een paar mensen in deze kamer zijn (meer…)

25 jaar na de val van de Muur – Andrzej Wajda, Czeslaw Milosz en Tomek Tryzna bij de Leespaarden van oktober

Door onze mediaredactie

Tomek Tryzna met zijn moeder voor de poster van zijn boekverfilming Meisje Niemand

Tomek Tryzna met zijn moeder voor de poster van zijn boekverfilming Meisje Niemand

Sommige stukken in Das Zahngold worden meer gelezen dan andere. Maar worden die ook beter gelezen? Soms scheren bezoekers alleen maar kort langs wat koppen en plaatjes en blijven ze slechts bij sommige stukken langer hangen. Of, erger nog, het zijn alleen maar robots en wormen die – vaak midden in de nacht – vanuit onwaarschijnlijke landen als Rusland en de Oekraine kort langskomen. Daarom is Das Zahngold vorig jaar begonnen met een Leespaarden-toptien. Een lijst met de tien langst en – hopelijk ook best – gelezen stukken op de site.
Ongeveer vijftien stukken komen daarin steeds weer terug. Dat wijst erop dat er systeem zit in de artikelen die goed en grondig worden bestudeerd en dat het geen stukken zijn die iemand per ongeluk heeft laten openstaan. Die vijftien stukken betreffen schrijvers en dichters die op scholen en universiteiten veel worden gelezen (Lulu Wang, Connie Palmen, Leon de Winter en Doeschka Meijsing), ze gaan over bekende doden en bejaarden (Hugo Claus, Tsjebbe Hettinga, Martin Ros), en over schandalen die kennelijk actueel blijven: de ondergang van uitgeverij Meulenhoff en het nazi-verleden van de Geldermalsense ‘hofschilder’ Jan van Anrooy.

Afgelopen maand werd er echter voor het eerst veel over Poolse schrijvers en filmers goed gelezen: over de grote, sociaal-kritische filmer Andrzej Wajda, de (meer…)

De monogamie van schrijver Arnon Grunberg – Bij een tentoonstelling in de Bijzondere Collecties van de UvA

MonogaamfotoOp 30 oktober opent bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam een tentoonstelling over 25 jaar schrijverschap van Arnon Grunberg. Bij die gelegenheid verschijnt een bijzonder nummer van het tijdschrift De Boekenwereld (30.3) over de jubilerende auteur. Van het artikel dat Reinjan Mulder daaraan bijdraagt hier een voorpublicatie.
Door Reinjan Mulder
Elk boek heeft zijn geschiedenis. Maar aan de vooravond van de Boekenweek van 2002 verscheen er een boekje met een wel heel bijzondere geschiedenis. Het was geschreven in opdracht van de CPNB, als boekenweek-essay, maar niet alleen was het ongeveer alles behalve een essay, als auteur werd ook niet de – toen al behoorlijk bekende – Arnon Grunberg opgevoerd, de auteur van het Boekenweekgeschenk van 1998, maar zijn minder bekende alter ego Marek van der Jagt.
Dat betekende voor de CPNB: geen (meer…)

Tentoonstelling ‘Objectief Neerijnen’ in het Stroomhuis: logboek bij de meest gelezen stukken van september

Door onze mediaredactie

Reinjan Mulder: Hooge Tieflaar. Noordwaarts. 28 augustus 2014. Collectie GLK

Reinjan Mulder: Hooge Tieflaar. Noordwaarts. 28 augustus 2014. Collectie GLK

In het kader van het project ‘Vereeuwigd Landschap’ van het Geldersch Landschap (GLK) maakte Reinjan Mulder dit jaar een nieuwe aflevering van zijn project ‘Objectief Beeld van Nederland’ (1974). Het resultaat daarvan is tot 16 okt. in Kunstcentrum Het Stroomhuis in Neerijnen te zien (v Pallandtweg 1, di-zo. 11.00-17.00). Click hier voor een film over het unieke project.
Voor Das Zahngold heeft Reinjan Mulder sinds maart bovendien een logboek bijgehouden van zijn vorderingen, en twee van die afleveringen hoorden afgelopen maand tot de beter gelezen stukken van de site. Het slot van zijn logboek, De Waal op, werd met 282 bezoekers in drie weken tijd al goed gelezen, en de voorlaatste aflevering Van oerwoud tot stoppelveld kreeg nog na een maand meer dan honderd lezers. Click hier voor ‘De Waal op’, en hier voor ‘Van Oerwoud tot stoppelveld’.
Ook het stuk over Reinjan Mulder’s eerste project, ‘Het Objectief Beeld van Nederland‘ uit 1994, dat zich sinds 2012 in het Rijksmuseum (meer…)

De Waal op – Objectief Neerijnen (slot)

In het kader van het kunstproject ‘Vereeuwigd Landschap’ van het Geldersch Landschap (GLK) maakte Reinjan Mulder dit jaar een nieuwe aflevering van zijn project ‘Objectief Beeld van Nederland’ (1974). Het resultaat is tot 16 oktober in Kunstcentrum Het Stroomhuis in Neerijnen te zien (di-zo. 11.00-17.00 uur). Klik hier voor een film over het project. Voor Das Zahngold doet Reinjan Mulder elke maand verslag van zijn vorderingen. Vandaag het slot: de Waal op.

Reinjan Mulder, Objectief Neerijnen - Op de Waal, Westwaarts

Reinjan Mulder, Objectief Neerijnen – Op de Waal, Westwaarts. Collectie GLK

Door Reinjan Mulder
‘Fietsen mag,’ had de fysiotherapeut gezegd toen het gips van mijn been was weggezaagd. Daarom had ik voor de laatste etappe van het project Objectief Neerijnen mijn fiets meegenomen en reed ik na een fraaie route door het Betuwse dorp Meteren al snel bij de Begraafplaats van Waardenburg, waar de eerste vier opnames van september zouden plaatsvinden.
Maar waar precies? Net als toen ik 40 jaar geleden het ‘Objectief Beeld van Nederland’ construeerde, peil ik doorgaans aan de hand van gebouwen, sloten en boompartijen waar ik mijn statief moet neerzetten. Maar soms (meer…)

‘Objectief Neerijnen” bij de ‘Leespaarden’ van augustus

Door onze mediaredactie

Reinjan Mulder: Bij Neerijnen. Objectief beeld Neerijnen 28 aug. 2014

Reinjan Mulder: Objectief Neerijnen. 21 maart 2014 – Zuidwaarts

Het stuk dat in augustus het meest gelezen werd in Das Zahngold, is de necrologie van Tsjebbe Hettinga (1949-2013), waarin opgenomen het eerste NRC-interview met de Friese dichter. De laatste maanden werd het al vaker opgevraagd maar nadat VPRO-Zomergast David Van Reybrouck de dichter in een mooi, lang fragment van Pieter Verhoeff had laten zien, wisten de kijkers de site in enkele uren tijd met honderden tegelijk te vinden. Het totale aantal lezers van de necrologie loopt daardoor inmiddels in de duizenden. Een bewijs hoe onmisbaar blogs als Das Zahngold kunnen zijn.
Onder de andere stukken die de afgelopen maand beter (langer) dan gemiddeld werden gelezen, valt vooral ‘Van oerwoud tot stoppelveld’ op: het – tot nu toe – laatst verschenen verslag van het kunstproject ‘Objectief Neerijnen’. Dit (meer…)