Geaarde kunst? Bij een zelfportret van de Tielse schilder Johan Ponsioen (1900-1969)

Johan Ponsioen, Zelfportret, ca. 1940, op het omslag van ‘Geaarde kunst – door de staat gekocht ’40-’45’ ‘
Door Reinjan Mulder
Met een lichte schok herkende ik het portret. Op de omslag van het deze week verschenen boek Geaarde kunst, een catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Arnhems Museum, was een van de bekendste en ook mooiste zelfportretten van de Tielse schilder Johan Ponsioen afgebeeld. Een enigszins magisch-realistisch doek uit 1940, dat kort na zijn voltooiïng in bezit van de gelijkgeschakelde overheid kwam.
Ik ken Johan Ponsioen (1900-1969) uit de tijd dat ik in Tiel op het Gymnasium zat. Hij was actief in de kunstenaarsverenigingen waarvan mijn vader lid was en had, 63 jaar oud, in 1963 nog mijn portret geschilderd, een sympathiek kinderportretje dat nu in het bezit van het Tielse (RSG) Schoolmuseum is. Mijn vader, zelf schilder, vond het leuk zijn kinderen ook eens door iemand anders dan zichzelf te laten vereeuwigen, en Ponsioen was in de Betuwe van mijn jeugd een van de weinige schilders van naam.
Ook de term ‘geaarde kunst’ ken ik, helaas, maar uit een heel andere periode. Het afgelopen jaar heb ik me noodgedwongen nogal uitvoerig met de kunstopvattingen van de Kultuurkamer moeten bezighouden, een nationaal-socialistische instelling die (meer…)








