De zwavelwater-vondst van mijningenieur Adriaan Stoop

Aan de Tegernsee, winter 2013

Aan de Tegernsee, winter 2013

Door Reinjan Mulder
In de zomer van 1966 bracht ik met mijn eindexamenklas een mooie week door in het chalet van een van mijn klasgenoten, in het Zuid-Duitse Bad Wiessee. Daarna dacht ik jaren lang niet meer terug aan die zomer waarin ik mijn schooltijd afsloot – totdat het jaar 1995 aanbrak. In dat jaar, bijna dertig jaar nadat ik voor het eerst voet op Duitse bodem had gezet, gebeurden er twee dingen die voor het verhaal dat ik over Adriaan Stoop’s Haus Jungbrunnen wil vertellen, van belang zijn. Ik raakte bevriend met Arnon Grunberg, wiens ouders in de nazi-tijd uit Duitsland naar Nederland waren gekomen, en ik las in de non-fictiebijlage van NRC Handelsblad over een nieuwe biografie van de Nederlandse mijningenieur Adriaan Stoop.
Wat hadden die jonge Nederlandse schrijver en deze ir. Adriaan Stoop met Bad Wiessee te maken?
Meer dan ik dacht.
Laat ik beginnen met Arnon Grunberg. Ik   (meer…)

‘Het beest van het Zwarte Woud’: de nieuwe roman van Nicol Ljubic – waarom vrouwen van moordenaars houden

Door Reinjan Mulder 
In de zomer van 1959 werd in Duitsland een 22-jarige man gearresteerd die ervan werd verdacht vier jonge vrouwen te hebben verkracht en vermoord. Onder veel publiciteit werd dit ‘Beest van het Zwarte Woud’ het jaar daarop tot zesmaal levenslang veroordeeld en groeide hij uit tot symbool van het absolute kwaad. Sinds de processen van Neurenberg was er niet meer zo’n zware straf tegen iemand uitgesproken en de Duitsers hadden eindelijk een nieuwe zondebok.
Zware misdadigers spreken vaak tot de verbeelding. Sommigen willen de doodstraf weer voor hen invoeren, maar anderen, naar het schijnt vaak vrouwen, willen zich juist over hen ontfermen omdat er in hun leven zoveel moet zijn misgegaan.
Over een vrouw die dit laatste wil, schreef de Duitse schrijver Nicol Ljubic het boek Als was het liefde dat bij Uitgeverij Babel & Voss verschijnt. De moordzaak in het boek is gebaseerd op die van  (meer…)

De zomer van ’66

Door Reinjan Mulder
JungbrL1040450In juni 1966 deed ik twee dingen die mijn leven aanzienlijk zouden veranderen. Terwijl in Amsterdam de hippies de ‘summer of love‘ vierden en half Nederland zich opwond over de nieuwe prins-gemaal Claus van Amsberg, deed ik, ver van alle liefde en het anti-Duits tumult eindexamen op het Stedelijke Gymnasium in Tiel, waar ik zes lange, provinciale jaren had doorgebracht, en zette ik nog geen week later voor het eerst, zoals dat heet, voet op Duitse bodem.
Wat was daar zo bijzonder aan? Bijna iedereen doet wel eens eindexamen en de andere helft van Nederland ging toen al heel geregeld ook met vakantie naar Duitsland.
Dat zal ik u vertellen.

In 1966 was ik zeventien jaar en al behoorlijk bereisd. Ik was al eens in het zuiden van Frankrijk geweest, met mijn familie, en in mijn eentje zelfs in Rome, de oude hoofdstad van het grote Romeinse rijk, ik was al eens met een vriendje in België op trektocht geweest langs jeugdherbergen, en in Engeland hadden we met zijn allen een keer bij een voormalig luitenant van het Britse leger in Nederland gelogeerd – maar nog nooit, nee nog nooit, had ik, noch het gezin waarin ik opgroeide, een land als Duitsland tot vakantiebestemming gekozen.
Ja, toen we naar Denemarken en Joegoslavië gingen, waren we er twee keer snel doorheen gereden, door Duitsland, noodgedwongen, met de nachttrein, maar er uitstappen deden we niet. We stapten er alleen maar over, heel snel, op schaars verlichte stations, met onheilspellende namen als Osnabrück en München. Brrr… steden met puntjes op de u.
Duitsland was voor ons, twintig jaar na de Tweede Wereldoorlog, nog altijd het land van het kwaad. ‘Als ik een Duitser tegenkom,’ zo had mijn vader me in de jaren daarvoor meer dan eens voorgehouden, ‘vraag ik me altijd af: wat deed jij in de oorlog?’
Maar in de zomer van 1966 had mijn vader  (meer…)

Mijn maanden met Aqua Paradise

Door Reinjan Mulder

Verdwaald in de badkamerbranche…

UPDATE 20 januari 2013 – Wat een grote gevolgen een klein stukje in Das Zahngold kan hebben… Bijna twee jaar geleden publiceerde ik op deze plaats een boos artikeltje onder de kop ‘Waarschuwing – De hel van Aqua Paradise’. Het ging over de slechte ervaringen die ik had met het badkamer-bedrijf Aqua Paradise in Almere, en ik schreef het letterlijk ’ten einde raad’. Das Zahngold richt zich vooral op literatuur en cultuur en het internet-blad is niet opgericht als pressiemiddel. Maar ik had in het voorjaar van 2011 al maanden tevergeefs geprobeerd om de honderden euro’s terug te krijgen die ik in een ondoordachte bui aan dit Aqua Paradise had betaald, en ik wilde in ieder geval anderen waarschuwen niet hetzelfde te doen.
Wat was er tegen consumentenvoorlichting op basis van feiten?
Een paar maanden na mijn stukje kreeg ik door veel bellen en heen en weer mailen zowaar een deel van mijn geld van Aqua Paradise terug en een paar weken later zelfs alles wat ik betaald had, en er zou dan ook genoeg reden zijn geweest om er niet meer op terug te komen, als niet op dat moment de adhaesiebetuigingen begonnen binnen te stromen.
Wat bleek? Ik was niet de enige met slechte ervaringen met Aqua Paradise. Er werden    (meer…)

Komrij, Kopland, Meijsing en Tepper: ‘Das Zahngold’ ook in 2012 weer sterk gegroeid – met dank aan dode schrijvers

Door onze mediaredactie

Hoog in Das Zahngold’s Google-top-10: Robert Vuijsje (m) en zijn vriendin Lynn Spier

UPDATE 1 jan. – Net als in de vier voorgaande jaren is het bezoek aan Das Zahngold in 2012 aanzienlijk toegenomen. Vergeleken met 2011 kwamen er volgens Google Analytics in het vijfde jaar van zijn bestaan 72% méér (unieke) bezoekers naar de site. Samen met de terugkerende bezoekers zorgden zij ervoor dat het aantal gelezen pagina’s in 2012 met 62% steeg, de gemiddelde tijd doorgebracht op de site met 15% en het aantal bezoeken met 57%. Deze cijfers wijzen op een nog grotere stijging dan in het recordjaar tot nu toe 2010. Toen steeg het aantal (unieke) bezoekers in één jaar met 66%. Hoofdredacteur Reinjan Mulder spreekt dan ook van een ‘ongekend’ succes: ‘Niets is zo makkelijk om van bijna niets te verdubbelen of te verdrievoudigen, maar als een sterke groei ook na vier jaar nog aanhoudt, mag je, zeker in een tijd van krimpende markten, je handen dichtknijpen.’
De 25 meest gelezen artikelen waren in 2012 (tussen haakjes hun positie in de top-25 van 2011):
1. ( 2 ) Libris Diner (4) – Het cordon rond Robert Vuijsje, 2009
2. ( 1 ) Mijn maanden met Aqua Paradise, 2011, update 2012
3. ( 4 ) The making of ‘Connie Palmen’, 2010
4. ( 5 ) Uitgeverij Meulenhoff spuit weer modder, nieuwe knollen voor oude citroenen, 2011
5. ( 3 ) Tien jaar uitgeverij Augustus en de ondergang van J.M. Meulenhoff, 2011
6. ( – ) Bij de dood van Gerrit Komrij – een jongen van het dorp, 2012
7. ( 8 ) De teloorgang van  (meer…)

‘Coffee Company’ nu ook te koop in het Multatuli Museum

Door onze literatuurredactie

Nooit sinds de Max Havelaar….

AMSTERDAM, 13 dec. – De roman Coffee Company, die zich vrijwel geheel afspeelt tegen de achtergrond van Nederlands grootste koffie-keten, is sinds deze week ook te koop bij het Multatuli Museum in Amsterdam. De auteur van het boek, Reinjan Mulder was deze week in Multatuli’s geboortehuis te gast om het vijfhonderdste exemplaar van het boek aan te bieden aan de voorzitter van het Multatuli Genootschap, mr. Winnie Sorgdrager, een ver familielid van de grote schrijver. Dit exemplaar heeft inmiddels zijn plaats gevonden in de rijk voorziene bibliotheek van het museum, tussen de eerste druk van de Max Havelaar en Multatuliana van uiteenlopende figuren als Maarten ’t Hart, Freek de Jonge, Dik van der Meulen, Atte Jongstra en Hugo Brandt (meer…)

Meest gelezen in november: Nanne Tepper en NRC-kritiek

Door onze media-redactie
De tien meest gelezen artikelen in Das Zahngold in de maand november waren (met tussen haakjes de scores in oktober):
1. ( 1 ) Marli Huijer en Reinjan Mulder bedwingen Brockenberg, 30 april 2009
2. ( – ) Bij de dood van Nanne Tepper, 16 november 2012
3. ( – ) De vermarkting van de literaire kritiek in NRC Handelsblad, 21 november 2012
4. ( – ) Dein trauriger Ludwig – Wittgenstein’s fotoalbums, 5 november 2012
5. ( – ) Rijksmuseum verwerft het vroege werk van Reinjan Mulder, 11 november 2012
6. ( 3 ) Robert Vuijsje’s cordon, 14 mei 2009
7. ( re ) Mijn maanden met Aqua Paradise, update 21 september 2012
8. ( – ) Interview met Tessa de Loo over (meer…)

Wat willen de Koerden zeggen? – de geboorte van de schrijver Kader Abdolah

Door Reinjan Mulder

Kader Abdolah in zijn tijd als links activist. Genave, 1979

De Nederlands-Iraanse schrijver Kader Abdolah die bekend werd met romans als Spijkerschrift en Het huis van de moskee, debuteerde in 1993 bij De Geus, met de verhalenbundel De adelaars. Maar zijn eigenlijke debuut verscheen al veel eerder. In de zomer van 1979 had de schrijver, die toen nog geen Kader Abdolah heette en ook nog niet Nederlands-Iraans was, een persoonlijke ontdekkingsreis gemaakt naar dat deel van Iran dat Koerdistan heet, en die reis inspireerde hem tot zijn allereerste gepubliceerde boek. Het boek werd geschreven in het Perzisch en had als titel Wat willen de Koerden zeggen? (Teheran, 1980).
Het was, zo vertelde Kader Abdolah mij toen ik hem 18 jaar geleden opzocht in zijn huis in de Zwolse nieuwbouw-wijk Stadshagen, de zomer die volgde op de periode die de geschiedenis zou ingaan als ‘de revolutie’. De belangrijkste geestelijk leider van Perzië, de orthodoxe ayatollah Khomeiny, was in februari 1979 uit zijn ballingschap in Parijs teruggekeerd, en nog geen twee maanden later was in het land een islamitische republiek uitgeroepen. De vroegere, westers georiënteerde machthebber, de sjah van Perzië, was verjaagd, en in het oude rijk spanden diverse legale en illegale groeperingen zich in om in de chaos (meer…)

Bij een film van Denise Janzée: kids van de sixties

Door Reinjan Mulder
Het verhaal wil dat je met kunst andere dingen kunt zeggen dan met betogen en beschouwingen, maar dat je er wel degelijk wat mee zeggen kunt. Soms zelfs meer dan met betogen en beschouwingen.

Biennale Venetië: wie heeft de meeste schuld

Maar mag je dan ook wat terugzeggen? Of onttrekt de kunst zich naar zijn aard aan elk debat?
Hoe weet je dat de kunstenaar zegt wat jij denkt dat hij zegt?
Vorige week zond de NCRV een documentaire uit van Denise Janzée (1966) over kinderen van kunstenaars: Alleen in de wereld. Janzee had daar waarschijnlijk goede redenen voor. Ze is zelf het kind van kunstenaars. Haar vader Leendert Janzee was een aan alcohol verslaafde beeldhouwer die al jong een eind aan zijn leven maakte, en haar moeder is – nog altijd – Willeke van Ammelrooy, zelf na de dood van Janzee wederom met een kunstenaar getrouwd, de zanger Marco Bakker.
Gemeenschappelijk aan de kinderen die Denise Janzée in haar film liet zien, dat ze zich door hun ouders tekort gedaan voelden. De dochter van Nouchka van Brakel vond (meer…)

Eén, twee, vele magistrale meesterwerken – De vermarkting van de literaire kritiek in NRC Handelsblad

Door Reinjan Mulder
In de omgeving waarin ik literair ben grootgebracht, het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad in de jaren zeventig en tachtig, was de belangrijkste rechtvaardiging voor de literaire kritiek die wij bedreven dat er zonder deze kritiek geen literatuur denkbaar was, in ieder geval geen levende literatuur.
Dat is nogal wat, ik weet het. Maar ik ben het met deze visie, die onder andere met verve werd uitgedragen door de betreurde mr. K.L. Poll, nog altijd eens. Het is niet zo dat er zonder literaire kritiek geen literatuur kan bestaan. Maar dat is dan wel een armoedig soort literatuur. Waarbij de liefhebbers elkaar heimelijk hun leestips moeten doorgeven: dát moet je lezen, en dát (meer…)