Met Jim – Man-Bookerprize? – Crace door Birmingham

Door Reinjan Mulder 

Voorwereldlijke landschappen

Voorwereldlijke landschappen

Volgens de Engelse schrijver Jim Crace, die grote kans maakt om de Man-Bookerprize te winnen met zijn veelgeprezen roman Harvest, zijn de meeste Engelse schrijvers van nu volstrekt oninteressant. In de regel komen al hun boeken op hetzelfde neer. Ze zijn min of meer autobiografisch, ‘Engelse schrijvers gaan bijna altijd uit van hun eigen ervaringen’, ze schrijven in de omgangstaal en hun benadering is veelal sociaal-realistisch. ‘Engelsen hebben de neiging de wereld reproduceren zoals die is, met voor iedereen herkenbare tijden en plaatsen. Hun boeken gaan over individuen en hun relaties. Het liefst schrijven ze over overspel in (meer…)

Als in een verfblik – dood zijn in het dorp Deil

Door Reinjan Mulder

Beelddeil

Op 17 juni 2014 werd een beeldje van Piet Mulder geplaatst op het graf van Hanna en Piet Mulder in Deil

Sommige mensen willen begraven worden, anderen kiezen voor cremeren. Maar er zijn ook mensen die ‘het’ nog niet weten.
Mijn moeder wist het nog niet. Toen mijn vader overleed, twaalf jaar geleden, wilde hij beslist gecremeerd worden. Dat had hij al op jonge leeftijd besloten en daar was hij nooit meer van af gestapt. Jaren lang kwam bij ons thuis zelfs elk kwartaal een klein, sober krantje in de bus van de Vereeniging voor Facultatieve Crematie. Als ik wel eens vroeg wat dat toch voor een mysterieuze vereniging was, legde hij me met veel geduld uit dat het begraven van de doden eigenlijk ouderwets was omdat je ze beter kon verbranden. Dat was (meer…)

Bij de overdracht van een jeugdportret – De collectie schrijversportretten van het Letterkundig Museum

Piet Mulder, Reinjan (1973)

Piet Mulder, Reinjan (1973)

Deze maand verwierf het Letterkundig Museum in Den Haag een portret van de schrijver en beeldend kunstenaar Reinjan Mulder (1949). Het betreft hier ‘een portret van de kunstenaar als jongeman’, dat zijn vader, Piet Mulder, omstreeks 1973 van hem geschilderd moet hebben in zijn geboorteplaats Geldermalsen. Reinjan Mulder was op dat moment al met poëzie gedebuteerd in de ‘Dichtershoek’ van het Algemeen Handelsblad en in het literaire tijdschrift De Gids en schreef inmiddels wekelijks stukken als redacteur van  Propria Cures. Omstreeks diezelfde tijd moet hij ook van het Ministerie van CRM zijn eerste beeldende kunstopdracht hebben ontvangen. Voor Das Zahngold is de recente acquisitie aanleiding om het stuk te actualiseren dat Mulder twintig jaar later, op 23 juli 1993, voor NRC Handelsblad schreef over de portrettengalerij van het Letterkundig Museum.

Door Reinjan Mulder
Lang was het Letterkundig Museum in Den Haag geheel op het verzamelen van manuscripten en boeken gericht. Maar in later jaren zijn er steeds vaker ook schrijversportretten aangeschaft. ‘We mogen zo langzamerhand wel oppassen dat de beeldende kunst niet de overhand krijgt,’ zei (meer…)

The late Piet Mulder’s marine paintings of Harwich and Dovercourt

Piet Mulder, Harwich Beach, oil on canvas, 1983

Piet Mulder, Harwich Beach, oil on canvas, 1983

UPDATE 2023 – Four years ago we celebrated that hundred years earlier the Dutch painter Piet Mulder (1919-2001) was born, in Sint Jansteen, on the south-west border of the Netherlands. Lots of festivities took place. A well illustrated book was made about his work as a painter: Piet Mulder – Schilder van het Betuws landschap (De Weideblik, 2019), and more than 10 exhibitions were on show in the Netherlands. 
Four years ealier, in june and july 2015 a large exhibition of 50 of Piet Mulder’s paintings of Harwich and Dovercourt was already on view  on all five floors of the High Lighthouse in Harwich (UK). And his children are still planning a second exhibition in Harwich, with a selection of all his work made between 1945 and 2001.  
In this article Piet Mulders son Reinjan Mulder, an artist and critic himself, is explaining how and why his father bought in 1975 his studio in England. (For a Dutch translation of this article, please click here.)   

Piet Mulder, Nightboat near Trinity Pier, Harwich, oil on canvas, 1982

Piet Mulder, Nightboat near Trinity Pier, Harwich, oil on canvas, 1982

‘The best watercolors include (…) Piet Mulder’s Low Tide in Harwich, with scruffy small boats, seemingly floating on mud…’ – William Zimmer in the New York Times on the exhibition of Dutch Marine Painting in the Mystic Maritime Gallery.

Reinjan Mulder
In 1975, for my father, the Dutch painter Piet Mulder (1919-2001), a new life began. Having had his studio in the heart of the Netherlands for 30 years, he now bought a second studio in Dovercourt, on the east coast of England, with a view of the sea that stretched for miles.
England was not new to him. Following the liberation of the Netherlands in May 1945, Piet Mulder had emerged emaciated from his hiding place to be immediately taken on as a structural steel design engineer, working for the British Royal Engineers who remained behind in the Netherlands. It was their job to repair the important north-south rail connections. The Dutch railway network had been largely destroyed during the war. Of the 21 major railway bridges there had been in 1940, only six were still safe for trains by 1945.

Piet Mulder, Dovercourt Beach, oil on board, 1985

Piet Mulder, Dovercourt Beach, oil on board, 1985

At 26, Piet Mulder’s secondment to the Royal Engineers was a double liberation. Not only was he delivered from German occupation, he had something to do too, among a team of reserved Englishmen who turned out to have quite different customs than the harsh Germans.
Since those days in May 1945, Piet Mulder had looked on England as the better country, where the landscape had not been contaminated by the great evil. Every time he arrived in England by boat, it was as if he was shaking something off, he told his children, because this was a place ‘they’ had never penetrated:  the (meer…)

Welke uitgevers weigerden Samuel Beckett? Op bezoek bij James Knowlson van het Beckett Archief in Reading

Door Reinjan Mulder 

Damned to fame...

Damned to fame…

Als ik in Reading in het heilige der heilige ben binnengetreden, vraagt James Knowlson me gehaast mijn bekertje koffie op een veilige plaats te zetten. Vlekken moeten hier koste wat kost vermeden worden. De hoogleraar Frans en Beckett-biograaf staat op het punt de manuscripten van Samuel Beckett voor me uit de kast te voorschijn te halen: half vergeelde blaadjes van schrijfblokken, briefjes en een paar aantekenboekjes.
Hier ligt het dus allemaal, dit is wat de schrijver eigenhandig schreef.
Ik bevind me in het Beckett Archief, op de eerste verdieping van de bibliotheek van de Universiteit van Reading. Hier, achter dubbele sloten, bevindt zich de grootste collectie Beckettiana van Europa en misschien wel ter wereld. De naam van James Knowlson, één van Becketts biografen, en zijn fameuze archief ken ik al vele jaren. In 1971, twee jaar na het toekennen van de Nobelprijs aan de Ier, werd hier de eerste grote Beckett- (meer…)

De leespaarden van september 2013: het Stedelijk Gymnasium in Tiel (1888-1971) is terug in de lees-top-tien

Door onze mediaredactie

Het voormalige Gymnasium in Tiel

Het voormalige Gymnasium in Tiel

Het mooie van een website als Das Zahngold is dat er niet alleen stukken op worden gelezen die net nieuw zijn. Op de eerste vijf plaatsen van de leespaarden top tien van de afgelopen maand staan nu vijf artikelen die al minstens een jaar oud zijn. Dat betekent dat de oudere stukken op dit moment niet alleen veel, maar ook zeer aandachtig gelezen worden. De leespaarden top-tien is de top-tien van lezers die niet na een paar seconden weer wegzappen maar doorlezen tot het eind. Na deze vijf volgt, op 6, de necrologie van Hanna Mulder-Hulscher uit juni van dit jaar, en op 7 een nieuw, opiniërend stuk over de teleurstellende invloed van Volkskrant-criticus Michaël Zeeman. Dit maakt dat de leespaarden top-tien van september 2013 er als volgt uitziet:
1. (10) Reinjan Mulder: Interview met Nicol Ljubic over zijn roman Als was het liefde
2. (re) Sandra van Beek: Piet Mulder, schilder van het Betuwse landschap
3. (3) De geheime liefde van Mischa Hillesum
4. (9) Tien jaar uitgeverij Augustus en de val van J.M. Meulenhoff – een kroniek
5. (re) De ondergang van het Stedelijk Gymnasium (meer…)

Cynthia McLeod’s ‘Hoe duur was de suiker’ – Gekweld door rechtvaardigheid

Door Reinjan Mulder

Gekweld door gevoelens van rechtvaardigheid – Recensie van Cynthia McLeod, Hoe duur was de suiker? (Conserve, 1995) 

De achttiende eeuw staat bekend als de economische bloeitijd van Suriname. Nadat het land in 1667 een Nederlandse kolonie was geworden, werden langs de kust meer dan 400 plantages gesticht die in de loop van enkele decennia tot grote omzetten kwamen. Vele duizenden slaven werden ingezet bij het verbouwen en verwerken van suiker en koffie, en de winsten van de plantages waren enorm.
Minder bekend was dat vrij veel plantages in handen waren van Portugese joden. Totdat in 1995 de historische roman Hoe duur was de suiker? van Cynthia McLeod in Nederland verscheen. In dit boek, dat inmiddels is verfilmd, beschreef de Surinaamse schrijfster (Paramaribo, 1936) vijftien jaar uit het leven van zo’n Surinaams-joodse familie in de achttiende eeuw.
Het boek was gebaseerd op vele jaren archiefonderzoek in Nederland en Amerika en bood een onthullend beeld van (meer…)

Bij de dood van de Colombiaanse schrijver Alvaro Mutis (1923-2013): De marsgast is niet meer

Door Reinjan Mulder
MutisOp de zeilschepen die in vroeger eeuwen de zeven zeeën bevoeren, was het gebruik dat één matroos de functie van marsgast kreeg. Zijn taak was het om hoog op een platform rond de mast de wacht te houden en te waarschuwen als er onheil naderde. In de tijd dat er nog geen radio of radar was, was de marsgast het oog van het schip. Hij zag meer dan alle anderen aan boord.
In de trilogie van de gisteren overleden Alvaro Mutis De boeken van de onstuimige Zuidenwind komt ook een marsgast voor. Maar hij is een marsgast in figuurlijke zin. Zijn naam is Maqroll el Gaviero (het Spaanse woord voor marsgast). Hij is een wat oudere man met een verleden op zee die op verschillende plaatsen in Latijns Amerika neerstrijkt en terugkijkt op zijn leven. Steeds weer raakt hij echter betrokken bij onduidelijke en half illegale karweitjes.
In De sneeuw van de admiraal, het eerste en wat mij betreft mooiste deel van (meer…)

‘Afgegraven veen was het waarin hij maar moest zien te gedijen’ – Heere Heeresma over Jan Arends (1925-1974)

Door Reinjan Mulder 
Janarends[Update 8 februari 2024] Komende winter is het veertig jaar geleden dat de schrijver Jan Arends uit het raam van zijn flat aan het Roelof Hartplein sprong, op 21 januari 1974. Zelfmoord, dacht iedereen. Maar van de schrijver Hans Vervoort, die later zijn werkruimte had in het gebouw, hoorde ik dat Jan Arends dacht dat hij vliegen kon. Dat is natuurlijk iets heel anders dan zelfmoord. In het ene geval wil je omhoog, in het andere omlaag.
Hoe dan ook, sindsdien zijn er verschillende boeken en artikelen over de dichter en zijn vreemde levenswandel verschenen. Jan Arends had een klein oeuvre maar hij was een interessant schrijver en dichter – die er bovendien behagen in schepte om als huiskecht voor rijke vrouwen te werken.
Psychiaters noemen dat een masochist.
Wat was belangrijker, de schrijver of het geval? Ik kan het nauwelijks scheiden.
Ik heb Jan Arend nooit gekend. En ik denk dat ik daar blij mee mag zijn. Mensen die hij kende, kon hij dagenlang met beledigende telefoontjes belagen.
Ik kan me ook niet herinneren hem ooit te hebben gezien, behalve dan in de schitterende VPRO documentaire over hem. Wel interviewde ik in augustus 1979, vijf jaar na zijn dood, de inmiddels ook overleden schrijver Heere Heeresma. Ik wist dat Heeresma zich erop beriep een van Jans beste vrienden te zijn geweest, en ik vond het vreemd dat nu net hij was overgeslagen in een boekje van De Engelbewaarder dat die ‘vrienden’ van Jan Arends aan het woord zou laten.
Het interview liep nogal uit de hand, omdat Heeresma, eenmaal op zijn praatstoel niet meer te stuiten was. Het verslag ervan werd daarna groot en prominent voorop het Cultureel Supplement geplaatst, met als kop een typisch Heeresma-citaat uit Propria Cures: ‘Afgegraven veen was het, waarin hij maar moest zien te gedijen…’.
Sindsdien ben ik er lang onzeker over geweest. Had ik een notoire fantast als Heere Heeresma misschien teveel (meer…)

De ‘Zeeman-boeken’ van een betreurde Volkskrant-criticus

Door Reinjan Mulder

Februari 2013: winterlezen

Zeeman met boek

Ik zat er zaterdag lang naar te kijken: het portret van Michaël Zeeman, temidden van illustere voorgangers als Menno ter Braak, Kees Fens en Marcel Reich-Ranicki. Het boekenkatern van de Volkskrant opende het nieuwe boekenseizoen met een beschouwing over de terugvallende invloed van de recensent. De criticus, zo u wilt. De – getekende – portretten van Michaël Zeeman en zijn overleden collega’s moesten illustreren wie vroeger de gezaghebbende critici waren, en wie we nu dus misten.
Ik heb een ingewikkelde geschiedenis met Michaël Zeeman (1958-2009). Ik haalde hem omstreeks 1980 uit het niets als 22-jarige jongeman binnen bij NRC Handelsblad, hij kwam met vallen en opstaan tot bloei toen ik daar al weer weg was, en nadat ik zeven jaar later was teruggekomen, verliet hij schielijk de krant, teleurgesteld dat ik en niet hij tot literatuurredacteur van de invloedrijkste kant van Nederland was benoemd.
Ik ben dus niet de meest aangewezen persoon om hier en nu, aan de vooravond van wat zijn 55ste verjaardag had moeten zijn, een oordeel over hem als criticus te geven. Maar wel kan ik vanwege mijn jaren in de uitgeverij wat zeggen over zijn invloed: die was, voorzover ik heb gemerkt, zo goed als nihil.
Een jaar of tien geleden kwam ik een niet al te grote Amsterdamse boekwinkel binnen, en daar vertelde de verkoper me dat hij helaas nogal veel Zeeman-boeken in (meer…)