Goede wijn behoeft geen krans – de Tiplijst en de Leespaarden van november 2013

Door onze mediaredactie

Piet Mulder: Zelfportret als poppenspeler, 1955

Piet Mulder, Zelfportret als poppenspeler (detail), olieverf op doek, 1955

UPDATE – Meest gelezen is niet altijd best gelezen. In de Leespaarden top-tien van november, de lijst met langdurig en intensief gelezen stukken, staan voor het eerst alleen maar artikelen die niet te vinden zijn in de rubriek ‘Meest Gelezen’, rechts op de openingspagina. Voor het eerst staan er ook voornamelijk stukken op die al eerder in deze top-tien voorkwamen. Kwaliteit bewijst zich.
Toch beginnen we deze rubriek dit keer met een Leespaarden tiplijst: vijf in november lang en goed gelezen stukken die meteen ná de tien best gelezen stukken eindigden, op de plaatsen 11 tot en met 15. Dit zijn, op één na, allemaal nieuwe stukken op de lijst, zodat de lezer die niet via Google de site binnenkomt, er misschien nog verrassende lees-tips aan ontlenen kan:
11. (-) De koopsompolissen-trucs van Centraal Beheer
12. (-) De zwarte in mij – Memoires van een Zwarte Piet
13. (-) Dood zijn in het dorp Deil
14. (-) Hoe zou het toch met de wonderlijke meneer Martin Ros gaan?
15. (1) Patricia de Martelaere over haar roman Het onverwachte antwoord

De tien stukken die  (meer…)

Bij de dood van Hermine de Graaf, de vrouw op het zand – een teruggevonden brief over ‘Mijn moeder en de duif’

Door Reinjan Mulder
HerminefotoUPDATE, 24 NOVEMBER 2018 – ‘Ik ben de chroniqueur van het tafereel, en ik verover me opnieuw, met terugwerkende kracht, een plaatsje in de hechte gemeenschap van mijn zusters, door het verhaal keer op keer met alle details te vertellen. Vederlicht dwalen mijn gesloten ogen over het pijpestro, het lijkt alsof ik zweef en dans terwijl ik Ernst en Corinne met me mee laat zweven. Een lieflijk schilderij in zachte tinten van hemelsblauw en beige. Bijna te zoet voor het barre landschap van het noorden.’
Dat schreef de op 24 november 2013 overleden schrijfster Hermine de Graaf (1951) in haar roman De weg naar het pompstation, die ik in 1996 voor NRC Handelsblad besprak.
Het citaat is illustratief voor De Graaf’s manier van vertellen: episch, herinnerend, breed, en met een goed oog voor details. Toch was ik over die voorlaatste roman niet onverdeeld gelukkig. Ik had betere boeken van haar gelezen, vond ik. Maar de zuinige recensie die ik er uiteindelijk over schreef, kon niet verhinderen dat ik Hermine de Graaf daarna beter leerde kennen en op een gegeven moment zelfs min of meer bevriend (meer…)

Centraal Beheer, hou op met die hoogst intieme vragen!

Door Reinjan Mulder

Van alle kanten bekeken

Van alle kanten bekeken

Ik denk liever niet aan geld. Maar soms denkt het geld aan mij, en hoe, en kan ik me daar niet aan onttrekken. En heel soms heb ik het gevoel dat de financiële wereld zich bemoeit met zaken die haar helemaal niets aangaan.
In de Volkskrant van 9 november 2013 stond een interessante artikel van Frank van Alphen over het fenomeen van de nu massaal vrijvallende koopsompolissen. Koopsompolissen zult u vragen? Dat is toch zwendel? Nee, dat zijn die dingen waarvoor jarenlang grote, groene advertenties van Centraal Beheer in de Volkskrant en andere nette kranten stonden, die ons opriepen om nu voordelig geld voor later weg te zetten.
Toen ik een keer van baan veranderde en ik daardoor volgens iedereen om me heen een ‘pensioenbreuk’ opliep, heb ik me, stom genoeg, wel eens laten verleiden om aan zo’n oproep in mijn lijfblad gehoor te geven – en nu zit ik (meer…)

Zwarte donderdag – De zelfverloochening van Bruno Schulz

Door Reinjan Mulder
SchulzEén van de intrigerendste verhalen over de vandaag 71 jaar geleden neergeschoten Poolse schrijver en graficus Bruno Schulz (1892-1942), is de geschiedenis van de muurschilderingen die hij in 1941, een jaar voor zijn dood, maakte. De Duitse troepen waren in de zomer van dat jaar zijn woonplaats Drohobycz, in het toenmalige Galicië, binnengevallen, en alle joodse inwoners was een arbeidsplicht opgelegd. In de meeste gevallen kwam deze er op neer dat de slachtoffers werden afgevoerd naar werkkampen, en erger, maar Schulz trof een ander lot. Hij werd in dienst genomen door een Gestapo-officier met kunstzinnige belangstelling, Felix Landau, referent voor joodse vraagstukken. Deze toonde zich zeer geïnteresseerd in zijn beeldende werk en hij droeg Schulz onder meer op de muur in de slaapkamer van zijn zoontje te beschilderen.
De wandversiering die Schulz onder dwang in de villa van Landau aanbracht, moet een bont gekleurd sprookjestafereel zijn geweest. Maar het vreemde was dat de koningen en ridders die er op voorkwamen, een grote gelijkenis vertoonden met de mensen uit het joodse getto. Volgens een leerling die bij het opbrengen van de figuren aanwezig was, hadden ze alles behalve “arische’ (meer…)

26 november 1976: een nieuw talent dient zich aan – het eerste interview met een nog jeugdige Oek de Jong (24)

Uitnodiging voor het feest ter viering van Oek de Jongs roman 'Opwaaiende zomerjurken', Meulenhoff 1979.

Uitnodiging voor o.m. het feest ter viering van Oek de Jongs eerste roman ‘Opwaaiende zomerjurken’ in de Warmoesstraat 137 (2 x bellen). Op de kaart met Johan Sturm.

Door Reinjan Mulder
Deze week al weer 37 jaar geleden bezocht ik de nog jeugdige schrijver Oek de Jong in zijn woning in de Danie Theronstraat in Amsterdam Oost. Wat zeg ik, nog jeugdig… ik was zelf nauwelijks droog achter mijn oren. Ik wilde een interview maken met De Jong omdat zojuist bekend was geworden dat hij de Reina Prinsen Geerligsprijs gewonnen had, met een boek dat nog verschijnen moest, een bundeling van zijn eerste verhalen. De Reina Prinsen Geerligsprijs was nog een prijs met perspectieven. G.K. van het Reve had hem gewonnen, Harry Mulisch, en nu dus Oek de Jong.
Later, bij de verschijning van
Pier en Oceaan, hoorde ik van hem dat dit het allereerste interview was dat hij ooit had gegeven. Het werd in ieder geval een mooie, intensieve sessie, vol hooggestemde verwachtingen, waarin we (meer…)

De twee kanten van de Sloweense schilder Zoran Music (1909-2005) – reis door mijn boekenkast (63)

Door Reinjan Mulder
MusicDe Sloveense schilder Zoran Music (1909-2005) is in Frankrijk vooral bekend geworden door de tekeningen en schilderijen die hij van Dachau maakte. In 1944 was hij vanuit Venetië naar dit concentratiekamp gedeporteerd, en wat hij daar zag, legde hij vast in werken die sindsdien klassiek zijn geworden.
Toch heeft hij in zijn lange leven aanzienlijk meer gemaakt dan dit schrille oorlogswerk, dat misschien wel net zo mooi is – voorzover je over concentratiekampen in termen van mooi of lelijk spreken kunt. Op een overzichtstentoonstelling van zijn werk in Parijs in 1995, tien jaar voor zijn dood, zag ik hoe zijn ‘oorlogswerk’ een belangrijk scharnierpunt was geworden in zijn oeuvre, maar dat dit oeuvre daarnaast nog verschillende andere genres omvat: verstilde Sloweense landschappen, dromerige straatbeelden van Venetië, jeugdherinneringen en tot slot een reeks monumentale (zelf)portretten.
Die beide kanten in zijn werk werden nog eens extra zichtbaar doordat er halverwege (meer…)

‘De zee is saai…’ – de zeeschilderijen van Piet Mulder

For an English translation of this article please click here.
UPDATE 2015 – In 2015 opende in de Hoge Vuurtoren in het Engelse Harwich een tentoonstelling met zeeschilderijen van de Geldermalsense schilder Piet Mulder (1919-2001).  Hieronder
een fragment uit de uitvoerige inleiding die zijn zoon Reinjan Mulder schreef in zijn boek De zee is zaai (Uitg. De Weideblik): 1975, de sprong naar Engeland.

JLM Marine Pararde Dovercourt 1975 017

Piet Mulder, Marine Parade vanaf Harwich. Rechts op de cliff het witte Cliff Hotel, met daarnaast, lager, de rode ‘Gables’. Olieverf op board, 1975.

In 1975 begon de Nederlandse schilder Piet Mulder (1919-2001) aan een tweede leven. Nadat hij dertig jaar lang zijn atelier in Geldermalsen had gehad, het Betuwse dorp waar hij direct na de oorlog vanwege zijn werk bij de spoorwegen was beland, ging er nu een andere wereld voor hem open. In een impuls had hij tijdens een korte vakantie een tweede atelier gekocht in Engeland, The Gables, direct aan de schilderachtige oostkust, met kilometers vrij uitzicht over zee.
Niet dat hij Engeland niet kende. Al vanaf de eerste dag dat hij in de Betuwe woonde, in mei ’45, was hij in de ban geweest van dat vreemde eiland aan de overkant van het Kanaal waar alles net een slagje anders was dan thuis. Ze reden er niet rechts maar links, als ze boos waren zwegen ze, en voor het ontbijt aten ze geen brood met kaas of hagelslag, maar (meer…)

Oktober scriptie-maand – veel aandacht voor Tim Krabbé, De Martelaere, de Meijsings en Margriet de Moor

Door onze mediaredactie

Piet Mulder, Vlissingen 1975, pen en aquarel (privé collectie)

Piet Mulder: Vlissingen 10-4-1975, pen en aquarel (privé collectie)

UPDATE – Oktober: scriptie-maand. Na een luwte gedurende de zomermaanden werden er de afgelopen maand in Das Zahngold opeens weer opvallend veel artikelen over populaire, moderne Nederlandse literatuur geraadpleegd. Het meest gelezen waren daarbij stukken over Tessa de Loo, Gerrit Komrij, Connie Palmen, Lulu Wang en Leon de Winter. Die stukken scoorden ook in leesintensiteit weer heel behoorlijk. Maar op de ‘Leespaarden top-tien’ van oktober nemen de recensies van Doeschka Meijsing’s debuutroman Robinson (uit 1976!) en Margriet de Moor’s Eerst grijs dan wit dan blauw (2) nog hogere posities in, plus – nieuw in de top-tien – een interview met Tim Krabbé over thrillers en literatuur (3) en het profiel dat Reinjan Mulder in 2002 schreef van de Nederlands-Iraanse schrijver Kader Abdolah (8).
De Leespaarden top-tien over oktober ziet er daardoor als volgt uit:
1. (re) Patricia de Martelaere over haar roman Het onverwachte antwoord
2. (re) Reinjan Mulder over Margriet de Moor’s Eerst grijs dan wit dan blauw
3. (-) Interview met Tim Krabbé over zijn met de Gouden Strop bekroonde boek Vertraging: waarom ik geen thrillers schrijf
4. (-) Heere Heeresma gedenkt Jan Arends
5. (re) Marieke Smithuis: Wie is Nicol Ljubic?
6. (5) De ondergang van (meer…)

De zwarte in mij: bekentenissen van een Zwarte Piet

Pieten-scene, Geldermalsen 1967

Pieten-scene, Geldermalsen 1967

Door Reinjan Mulder
Is er dan geen verschil meer tussen hebben en zijn? Niemand zit er kennelijk op te wachten om de zwarte piet te krijgen. Maar iets anders is het om de zwarte piet te zijn.
Ik schaam me er niet voor: jaren lang ben ik op 5 december zwarte piet geweest. Samen met de plaatselijke bankdirecteur, ‘Oom Tol’, die in zijn jonge jaren in een feestartikelenwinkel een sinterklaaskostuum had aangeschaft –  met echte, leren rijlaarzen en een echte ‘haren’ baard – heb ik in menige donkere nacht mijn geboortedorp doorkruist, op zoek naar gezinnen waar Sinterklaasje en zijn knecht meer dan welkom waren.
Steeds weer woeden er in dit land de heftigste discussies over de vraag of zwarte piet nog wel ‘kan’. Mag je in deze tijd, na de wereldwijde dekolonisatie, nog wel een zwarte figuur gebruiken om als hulpje van Sinterklaas op te treden?
Ik ben er in mijn pietenpraktijk van overtuigd geraakt dat zoiets inderdaad mag. Sterker nog: ik denk dat het zwartepieten juist in een tijd van (meer…)

De wonderlijke meneer Martin Ros: ‘Het uitgeversvak is zorgelijk, maar gelukkig is het niet meer mijn zorg’

Door Reinjan Mulder

Theo Sontrop en Martin Ros: gevallen mastodonten

Theo Sontrop en Martin Ros: gevallen mastodonten

Hoe zou het met Martin Ros gaan? Van tijd tot tijd komt deze vraag op in de gezelschappen waarin ik verkeer, en dan beginnen ook meteen de verhalen, al zo lang ik me kan heugen eigenlijk. Of in ieder geval sinds 1972, ik zat toen in de redactie van Propria Cures en daar ontspon zich een van de eerste keren al een discussie over Ros tussen Tim Krabbé en Mensje van Keulen. Tim was fel tegen Martin Ros en Mensje was vóór. ‘Geef mij maar een broodje Ros!’ riep Tim dan luidkeels tegen de bediening van het koffiehuis naast het Stadhuis, waar we na de vergadering altijd aten.’
En ik? Ik had nog geen idee om wie het ging.
Dat zou gauw genoeg veranderen. Wie eenmaal werkzaam was in de literatuur, moest (meer…)