Black monday, een kwart eeuw later: waar was ú ?

Door Reinjan Mulder
Vijfentwintig jaar geleden, op maandag 19 oktober 1987 logeerde ik in New York bij M. Mijn vriend had er net een jaar correspondentschap in Washington op zitten, en de krant had hem als beloning nog drie maanden extra gegeven om vanuit New York nog een paar grote, minder actuele stukken te maken.
Die ochtend zouden we vroeg naar Washington rijden om M.’s oude Volkswagen aan de vrouw van de nieuwe correspondent te geven, en dan meteen nog wat rond te kijken. Ik was nog nooit in Washington geweest.
Maar zoals dat met oude auto’s gaat: die gaan wel eens stuk, en nog voor we door een van de zuidelijke tunnels Manhattan hadden verlaten, begaf de Volkswagen het. We haalden er nog net een morsige garagewerkplaats mee, in een achterafstraatje achter Wall Street. De monteur die daar werkte, beloofde er meteen werk van te maken, maar uiteindelijk bleek (meer…)

Meest gelezen op Das Zahngold in september: twee maal André Spoor en twee maal Meulenhoff

In volgorde van leesdichtheid waren de 10 meest gelezen artikelen in Das Zahngold tussen 1 en 30 september 2012:
1. ‘Marli Huijer en Reinjan Mulder bedwingen de Brockenberg’, 30 april 2009
2. ‘Babel & Voss brengt alle nieuwe boeken voor 10 euro’, 1 september 2012
3. ‘De man van Sissi – bij de dood van André Spoor’, 19 september 2012
4. ‘Gesprekken in de nacht – André Spoor over de P.C. Hooftprijs (1978) van filosoof Cornelis Verhoeven’, 24 september 2012
5. ‘Uitgeverij J.M. Meulenhoff spuit (meer…)

Het ‘Hollands maandblad’ van mr. K.L. Poll: tien jaar uitgeverij Augustus en de val van J.M. Meulenhoff (2)

Door Reinjan Mulder
Een jaar geleden liet ik u op deze plaats achter met de kroniek van tien jaar uitgeverij Augustus en de val van J.M. Meulenhoff, een verslag over de jaren 2001-2011 dat mij ooit was toegespeeld.

J.M. Meulenhoff’s Gouden Tijden: Hollands Maandblad in 1981

Maar dat verslag was nog niet af. Er was nog een vervolg en er was nog een voorgeschiedenis die verteld moesten worden. Een deel daarvan zette ik al eens op schrift voor het boek De grootste kraak in krantenland (2008) van Herman Spinhof en Kees Schaepman, waaraan ik wat fragmenten mocht bijdragen, maar omdat bijna niemand uit de boekenwereld dat boek gelezen lijkt te hebben, herhaal ik ze hier maar eens – vooral omdat de kroniek over Meulenhoff zich de afgelopen 14 maanden tot een van de meest gelezen stukken van Das Zahngold heeft ontwikkeld. Dat schept verplichtingen.
Daarom: wat ging aan het rampjaar 2001 vooraf?
Toen Mai Spijkers in 2004 met het opheffen van de aparte divisie Algemene Boeken PCM in één klap zijn functie als directeur van (meer…)

Bij de memoires van Salman Rushdie: hoe de ondergedoken schrijver in 1992 incognito op Downing College opdook

Door Reinjan Mulder
Journalisten hebben nooit vakantie. In de zomer van 1992 was ik naar Cambridge gegaan om tijdens het Cambridge Summer Seminar in alle rust met een paar belangrijke Engelse schrijvers kennis te maken. Graham Swift zou komen, Malcolm Bradbury, Hilary Mantel, Margaret Drabble, John Fowles. Wie had gedacht dat ik daar in die tijdloze omgeving opeens op ‘hard wereldnieuws’ zou stuiten?
Maar jawel, opeens liep hij daar: Salman Rushdie, onze held van die tijd. De veelvuldige Bookerprize winnaar die al tijden was ondergedoken omdat fanatieke moslims zijn boek De Duivelsverzen kennelijk alleen maar letterlijk konden lezen, kwam zo maar, onbekommerd ons zaaltje binnen lopen, om uren lang met ons in debat te gaan en daarna ook nog eens uitgebreid met ons in een restaurant te gaan eten.
Daar moest ik de lezers van onze krant van op de hoogte brengen!
Hoe snel kan nieuws verouderen. Later zag ik Salman Rushdie zo vaak, dat zijn optreden minder en minder nieuwswaardig werd, totdat hij, ironisch genoeg, een van de meest geïnterviewde schrijvers van (meer…)

Gesprekken in de nacht: André Spoor over de P.C. Hooftprijs (1978) van filosoof Cornelis Verhoeven

Door Reinjan Mulder
Vannacht kwam ik André Spoor tegen. Hij was in gezelschap van zijn dochter Hendrickje ‘die ik al zolang ken’, en ik vroeg me af of hij mijn stukje van vorige week zou hebben gelezen. Wat schreef ik ook alweer over hem?
Ik besloot het er niet op te laten aankomen en zei meteen, als eerste, dat ik net iets over hem geschreven had, ‘…ook toevallig.’
Ja, zei André met een guitig lachje, dat had hij gezien.

Hendrickje Spoor in ‘Het leven bestaat niet’: ‘Voor Rein-Jan, die ik al zo lang ken, in vriendschap…’

Nu niet vragen wat hij ervan vond, bedacht ik. Nooit je te afhankelijk opstellen tegen je voormalige hoofdredacteur. Ik had mijn eigen verantwoordelijkheid.
Ik vroeg hem alleen of hij zich erin had kunnen vinden. Ik wilde André Spoor niet meer om zijn goed- of afkeuring vragen, maar moest me wel blijven afvragen of wat ik schreef de feiten weergaf.
André Spoor lachte nu wat luider. ‘Ja, hoor,’ mompelde hij royaal.
Pas toen ik wakker werd, wist ik weer waar (meer…)

Jorge Semprun: de dode met zijn naam

Door Reinjan Mulder
Toen ik deze week in mijn boekenkast op zoek ging naar werk van de overleden André Spoor, stuitte ik halverwege de S. op twee boeken van Jorge Semprun, en ik realiseerde me met spijt dat ik juist hem bij zijn overlijden, vorig jaar juni, niet met een herinnering had herdacht. Ik pakte een van zijn laatste boeken, De dode met mijn naam, uit de kast, in 2003 vertaald door de nu ook al overleden Truus Boot, en zag dat er in een nogal vleiende opdracht in stond: ‘Für Reinjan Mulder, der die Mut hat, meine Bücher auszugeben, mit meinen besten Wünsche, J. Semprun.’
Waarom  schrijft een Spaanse schrijver een opdracht in het Duits? Jorge Semprun (1923-2011) heeft lang in Spanje gewoond, hij heeft even in Nederland gewoond, en hij heeft ook heel lang in Frankrijk gewoond, zowel voor zijn arrestatie door de Gestapo als daarna. Veel van zijn werk is ook in het Frans geschreven. Maar Duits?
En waarom klinkt dit Duits (meer…)

De man van Sissi – bij de dood van NRC’s oud-hoofdredacteur André Spoor

Door Reinjan Mulder
’t Wordt stil in de boekenkast, achteraan de letter S.: Max Sebald is dood, Jorge Semprun is dood, Susan Sontag is dood,  F. Springer is dood en zelfs de jonge René – Renate – Stoute is al weer een tijdje dood. Precies tussen hen in stond in mijn

Allemaal overbekende teksten die gelukkig steeds welkom waren.

kasten jaren lang André Spoor, de overlever, al was het maar met één boek, een boek vol weemoedige culturele reportages over Wenen: Sissi en ander ongerief – Berichten uit het proefstation voor de ondergang van de wereld.
Maar nu is dan ook André dood. Zondagavond gaf ik tegenover een jeugdige journalist van Trouw nog hoog op over zijn kwaliteiten, maar inmiddels vraag ik me af of ik dat niet in de verleden tijd had moeten doen. Het was de dag van zijn dood.
Ik kende André Spoor in de verschillnede episoden van mijn leven in verschillende rollen. Hij was de strenge, wijze hoofdredacteur van NRC Handelsblad, toen ik daar in 1979 voor het eerst als kunstredacteur aantrad. Een man die in een mooie jas de Leidse Pieterskerk binnenschreed als daar de Huizinga-lezing werd gegeven.
Daarna was hij een – misschien wel enigszins overschatte – luxe-correspondent in New York en de onverwachte hoofdredacteur van het weekblad Elsevier. Maar het best leerde ik hem kennen toen hij in die laatste functie al weer ten val was gebracht, en hij opeens heel nederig voor NRC Handelsblad correspondent werd in een weinig spectaculair buitengewest als Wenen.
Ik was toen inmiddels weer als literatuurredacteur bij de krant teruggekeerd, en kon in mijn nieuwe bijlage CS Literair zijn stukken over de Oostenrijkse hoofdstad ineens heel goed gebruiken. Ze kostten ons niets, wat natuurlijk altijd meegenomen was, maar ze waren ook nog eens (meer…)

Theo Sontrop over uitgeven in de jaren zeventig: ‘Iedereen zat te suffen’ – reis door mijn boekenkast (11)

Door Reinjan Mulder
In 1996 verscheen er, na 25 jaar stilte, opeens weer een dichtbundel van Theo Sontrop. Sontrop was 21 jaar directeur van uitgeverij de Arbeiderpers geweest, waar hij auteurs als F.B. Hotz, Anna Enquist en Joost Zwagerman ontdekte en veel buitenlandse schrijvers liet vertalen maar toen hij daar uiteindelijk afgezet was, was hij door zijn eerdere werkgever J.M. Meulenhoff weer opgewekt als dichter binnengehaald. In een

Theo Sontrop: Gedichten 1962-1996. Meulenhoff 1996, met een ets van Herman Gordijn (30/30)

gesprek dat ik toen met hem voerde keek hij nog eens terug op zijn woelige loopbaan en op zijn kenmerkende nasale toon liet hij ronkend weten: ‘De meeste uitgevers waren in mijn tijd vervelende mannen in nette pakken die van niks wisten. Als je iets slimmer was dan de rest, kon je alles krijgen.’ Om daar meteen aan toe te voegen: ‘Dat is nu drastisch veranderd.’
Theo Sontrop is wel eens omschreven als de Nederlandse dichter met het kleinste oeuvre. Dat klopt ook wel. In 1962 verscheen van hem bij Van Oorschot het dunne bundeltje Langzaam kromgroeien. Negen jaar later was er het nog dunnere Marmerkijker. Maar daarna was het bijna 25 jaar stil om de ‘dichter’.
Niet dat Sontrop niets van zich liet horen. In de jaren zeventig en tachtig was hij als directeur van de Arbeiderspers een van de luidruchtigste figuren in het literaire leven. Hij gaf als een razende boeken uit (‘4000 uitgaven in 25 jaar, inclusief herdrukken’), verscheen in humoristische en literaire radioprogramma’s en bedacht de gekste provocerende advertenties om zijn auteurs aan de man te brengen. Alles onder het door hem luid verkondigde motto: ‘Ik ben niet in lezers geïnteresseerd, kopers moet ik (meer…)

Sandra van Beek: Piet Mulder, schilder van het Betuws landschap (1919-2001)

Piet Mulder, Zelfportret als spoorweginspecteur tijdens ‘nachtwerk’. Olieverf op doek, 1972. Collectie Flipje en streekmuseum, Tiel.

For an artice in English about Piet Mulders English years, please click here.
UPDATE 2021 – In 2019 was het 100 jaar geleden dat de schilder Piet Mulder werd geboren. Reden genoeg om wat langer bij hem en zijn werk stil te staan. Op 18 mei 2019 verscheen ‘
Piet Mulder, Schilder van het Betuws landschap‘, het boek over zijn werk en leven, met meer dan 160 illustraties. Tegelijk openden die dag 11 tentoonstellingen van zijn werk: in Culemborg (2x), Beesd, Tiel, Neerijnen, Varik, Zaltbommel, Asperen, Ommeren, Geldermalsen en op Texel. Eind 2019 werden ten slotte meer dan zestig nagelaten werken van Piet Mulder waarop stations, spoorbruggen en spoorlijnen te zien waren, feestelijk aan het Spoorwegmuseum overgedragen. 
Voor het zover was, verscheen over zijn werk al het tweetalige boek Piet Mulder, De zee is saai / The sea is a bore (uitg. De Weideblik, Varik, 2014).
Voor de
zomer van 2020 stond verder nog een allerlaatste tentoonstelling op het programma, met Engels werk in de oude locomotievenloods in Piet Mulders geliefde Harwich, maar die moest wegens corona voor onbepaalde tijd worden uitgesteld.
Sandra van Beek schreef – met medewerking van Piet Mulder’s zoon Reinjan Mulder – een beknopt overzicht van het leven en werk van de ‘schilder van het Betuws landschap’.   

Piet Mulder, Waaldijk Opijnen, oil on canvas, 1974. Particuliere collectie

Door Sandra van Beek
Piet Mulder (1919-2001) was meer dan een halve eeuw schilder van landschappen, zeegezichten en portretten. In de jaren vijftig en zestig was hij één van de drijvende krachten achter de Kontaktkring voor Beeldende Kunst tussen de Grote Rivieren, waarbij kunstenaars als Marinus van de Boezem, Johan Ponsioen en Jan van Munster waren aangesloten, daarna werd hij actief in de Tielse Kunstenaarssocieteit en de Nederlandse Vereniging voor Zeeschilders en werkte hij veel vanuit zijn atelier in Harwich (VK).
Tijdens zijn leven had Mulder exposities in steden als Enkhuizen (Galerie De Westfriese Munt), Amsterdam (Cinetol, Café Hofman, De Praktijk), Woudrichem (Stadsgalerie) en Wijk bij Duurstede en deed hij aan meer dan zestig groepexposities mee, van het Amsterdamse Scheepvaartmuseum tot de International Marine Art Exhibition in Mystic (VS). Tijdens die laatste tentoonstelling rekende William Zimmer van de New York Times (13 augustus 1989) Piet Mulders aquarel Laag water in Harwich tot de beste werken van de show: ‘with scruffy, small boats, seemingly floating on mud’.   

Het veerhuis van Mariënwaerdt bij Enspijk, Collectie F.J.A. Baron van Verschuer

Piet Mulder werd bijna een jaar na de Eerste Wereldoorlog, op 1 november  1919, op de Nederlands-Belgische grens geboren, in het Zeeuws-Vlaamse Sint Jansteen, waar zijn vader bij de douane werkte. Overal in het gehucht hingen de vlaggen uit. Daarna verhuisde het gezin bijna jaarlijks naar nieuwe douaneposten, in plaatsen als Roosendaal, Winterswijk, Rotterdam, Leiden en Tiel, om ten slotte in 1934 in Amsterdam te belanden, waar zijn vader Antoni Mulder tot verificateur op het Entrepotdok werd benoemd. Piet ging daar ook naar de vijfjarige HBS aan de Mauritskade en de HTS, waarna hij 7 jaar lang schilderlessen volgde bij M. Diemel en andere docenten op de Vrije Academie Artibus in Utrecht.
Toch zou schilderen nooit zijn broodwinning worden. Al op de lagere school in Winterswijk was zijn tekentalent iedereen opgevallen en op de HBS was tekenen onbetwist zijn beste vak, maar zijn ouders wilden hem in de crisisjaren geen kunstopleiding laten volgen. Daarom werd hij bouwkundige, een vak waarvoor je goed moest kunnen tekenen maar dat

(meer…)

Babel & Voss brengt alle nieuwe boeken voor 10 euro

Door Maarten Dessing
BOEKBLAD, 31 augustus 2012 – Babel & Voss brengt vanaf dit najaar alle nieuwe titels voor 10 euro. Volgens de Amsterdamse uitgeverij kun je in tijden van goedkope e-boeken geen 20 euro meer vragen voor een papieren boek.
Het experiment is geïnspireerd op het succes van het eigen literaire tijdschrift Das Magazin. De bewust lage prijs van 6 euro heeft geleid tot een oplage van tweeduizend exemplaren binnen een jaar tijd. Dat is veel voor een literaire tijdschrift. Ook denkt de uitgeverij hiermee beter in beeld te komen bij zijn doelgroep van jongeren, die minder snel dure boeken, cd’s of dvd’s kopen of downloaden.
‘Onze uitgave Echte boer zoekt dito vrouw van Eva-Anne Le Coultre heeft nog iedere week publiciteit,’ zegt uitgever Reinjan Mulder. ‘Maar het (meer…)