Das Zahngold Reinjan Mulder’s Nieuws- en Advertentieblad

Door Reinjan Mulder

Deze week zijn mijn boeken geteld. Ik ben aan het verhuizen, en de verhuizer wilde weten hoeveel ik naar mijn nieuwe adres meenam.

Frankfurter Buchmesse: nog meer boeken?

Het was niet de eerste keer dat ik mijn boeken telde. Dat deed ik om precies te zijn al sinds ik negen was. Ik had in de jaren daarvoor van mijn vader en moeder af en toe een vergeeld boek gekregen dat zij zelf met rode oortjes in hun jeugd hadden gelezen, en ik vond het tijd worden om de ongeordende stapel in een ‘bibliotheek’ onder te brengen. Ik kaftte de twaalf titels die ik inmiddels had netjes in roodbruin  kaftpapier, en zette in een commodekastje, met op hun rug in zwarte inkt een nummer. Wat is grootschalig boekenbezit zonder een goed doordacht zoeksysteem?
Aan de binnenkant van het kastdeurtje prikte ik met punaises een verklarende lijst. Achter elk cijfer kwam de auteur van het boek te staan en daarna de titel. Bijvoorbeeld:  4 – Hector Malot – Alleen op de wereld. Het boek moest

(meer…)

Door Carl Hulscher

Het boek dat dit jaar de Libris Literatuur Prijs heeft gewonnen, waarvan wij de titel hier kiesheidshalve niet kunnen noemen, blijkt een enorme ‘zeperd’. Boekhandelaren die andere jaren altijd goed ‘binnenliepen’ met de winnaar, of dit nu Meijsing (bis), Bernlef of Grunberg was, zitten nu letterlijk met hun ‘handen’ in het haar. Geen enkele koper blijkt tot nu toe verder in het boek te zijn gekomen dan bladzijde 34.
‘Zoiets blijft nooit lang geheim’, aldus een bekende hoofdstedelijke boekverkoper. ‘Gelukkig heb ik al meteen een recht van retour bedongen, maar dan nog, het is toch veel leuker als je af en toe tevreden gezichten in je winkel ziet. Andere jaren verkocht ik wel eens veertig of vijftig Libris-winnaars, maar nu ben ik er pas vijf kwijt, en daarvan is voor zover ik weet nog geen enkel exemplaar uitgelezen.’
In het boek van Verhulst, waarvan wij de titel hier kiesheidshalve niet kunnen noemen, wordt de geschiedenis van de mens verteld vanaf de schepping, of wat daar voor door gaat. ‘De Bijbel doet hetzelfde maar is wel honderd keer beter’, aldus een van de immens teleurgestelde aanwezigen op het Libris Literatuur Prijs Diner in het Amsterdamse Amstel Hotel.

Pijnlijke momenten. V.l.n.r. Majoor Niels en uitgever Oscar van Gelderen

Op de foto ziet u hoe aan de tafel van Arnon Grunberg het bekend worden van de Vlaamse winnaar werd verwerkt. Naast Majoor Niels, de in blinkend wit gestoken plaatsbekleder van Arnon Grunberg, Grunbergs (meer…)

In Willem Elsschots bekende gedicht ‘Het huwelijk’ hoopt een man radicaal opnieuw te kunnen beginnen, met een andere vrouw ‘in een enig ander land’. Maar uiteindelijk komt het er niet van. Radovan Karadzic, de vroegere Bosnisch-Servische president, begon, om aan vervolging te ontkomen, wel radicaal opnieuw, in zijn eigen land, maar met een ander uiterlijk en onder een andere naam. En de Amerikaan Chris McCandless ging naar Alaska om te bekijken of hij daar een ander kon worden, die helemaal in z’n eentje kon leven. Zoals we uit het boek Into the wild en de gelijknamige film inmiddels weten, overleefde hij dat niet. Voor het dagblad Trouw sprak Co Welgraven met de filosofe Marli Huijer, die samen met Reinjan Mulder een boek schreef over de vele aspecten van het opnieuw beginnen. Hieronder zijn verslag.

Door Co Welgraven

Marli Huijer: ‘De mogelijkheden om je leven een nieuwe wending te geven zijn tegenwoordig veel groter dan pakweg een halve eeuw geleden. Toen mijn grootouders in de jaren vijftig naar Canada emigreerden, was dat een sprong in het volstrekte duister. Als ik het anno 2009 zou overwegen, kan ik er een paar keer heen vliegen om me te oriënteren en kan ik op ontelbare websites kijken zodat ik een goed idee heb van wat me in dat land te wachten staat.

Marli Huijer: geen illusies

Op alle fronten is het makkelijker geworden om opnieuw te beginnen. Van baan wisselen gaat meestal soepel, er wordt veel vaker gescheiden dan vroeger, en verhuizen is tegenwoordig ook de gewoonste zaak van de wereld. De levensverwachting is ook toegenomen: we worden ouder dan onze voorouders. We hebben dus meer mogelijkheden om iets nieuws te ondernemen, zelfs op latere leeftijd.

Maar aan de andere kant komt er ook heel veel bij kijken als je eenmaal de beslissing hebt genomen dat je wat anders wilt. Het lijkt zo makkelijk: je begint iets nieuws, en je zet een streep onder het verleden. Maar zo simpel is het niet. Je leven achterlaten, dat is een illusie; je kunt je er niet van losmaken, je draagt bijvoorbeeld altijd je herinneringen met je mee. Een nieuw leven is ook niet per definitie een beter leven – het kan zwaar tegenvallen, het kan slechter worden, het kan zelfs desastreus aflopen.

De man in Willem Elsschots bekende gedicht ‘Het huwelijk’ over wie we schrijven, droomde over opnieuw beginnen met een andere vrouw in een ander land, maar deed niets. Radovan Karadzic, de vroegere Bosnisch-Servische president, nam wel een andere identiteit aan, maar dat was om aan vervolging te ontkomen, de Amerikaan Chris McCandless ging geheel vrijwillig naar Alaska om te bekijken of hij daar in z’n eentje kon leven, dat ging dus niet – over zijn trieste avontuur is een prachtige film gemaakt: Into the Wild. Karadzic en McCandless zijn de meest extreme voorbeelden (meer…)

Kijken hoe de nette mensen eten. Links juryvoorzitter Ivo Opstelten, rechts vooraan oud jury-voorzitter Saskia Stuyveling. In het rood: Patty Voorsmit

Door Reinjan Mulder
In zijn boek Alleen maar nette mensen portretteert Robert Vuijsje de mensen die in Amsterdam Oud-Zuid wonen als ‘nette mensen’, die elkaar bovendien nog bijna allemaal blijken te kennen. ‘Mijn moeder kent jouw moeder’, zegt een meisje argeloos tegen een voormalig klasgenoot op, uiteraard, het Barlaeus Gymnasium.

Tijdens het Libris Literatuur Prijs Diner was in de spiegelzaal van het Amstel Hotel een dikke, denkbeeldige streep getrokken. Aan de ene kant zaten mensen te eten, inderdaad ‘alleen maar nette mensen’, en aan de andere kant stond het werkend volk. Fotografen, familieleden, verslaggevers. En tussen hen in stond als een verkeersagent, in een mooi rood jasje, Patty Voorsmit, de nieuwe secretaris van de Libris Prijs organisatie, de opvolgster van de onvolprezen Umtul Kiekens.

De enige werkende die aan de goede kant van de zaal was toegelaten was een cameraman van Nova, maar die had geen stoel gekregen, en dat programma zorgde bovendien voor honderdduizenden rechtstreeekse televisiekijkers op het beslissende moment. Soms moet je even niet al te moeilijk doen over de wensen van het personeel.
En zo aten we dan, tussen de directeuren, uitgevers, juryleden, oud directeuren, oud juryleden, vrouwen van juryleden, zusters van juryleden, vrouwen van oud juryleden, stichtingsbestuurders, vrouwen van stichtingsbestuurders, VvL-manadarijnen, CPNB-bazen, bibliotheekmannen, en, o ja, ook nog vijf echte schrijvers en zes hardwerkende (meer…)

Opnieuw beginnen: anno 2009 doen we het vaker en liever dan ooit, zo lijkt. Maar hoe heilzaam is het? Hoe moedig? Hoe laf? Of, ook dat, hoe naïef? Een Nederlandse filosofe en schrijver zochten het uit in het boek Opnieuw beginnen, Metamorfosen in het bestaan. De Vlaamse journaliste Guinevere Claeys sprak de twee onlangs voor haar krant De Morgen. Hieronder de belangrijkste passages uit het interview, dat op 9 mei werd gepubliceerd.

Door Guinevere Claeys

Bezeten zijn we erdoor. Opnieuw beginnen. Tabula rasa maken. Terug naar start. Extreme makeover, geen concept dat televisie ooit liefdevoller heeft omarmd. Van lijf veranderen. Van tanden. Van haar. Van huis, ook. Van interieur. Van ouders. Van kind. Van lief. Van land. Van job. Van land én job. Van motto. Van principes. Van reputatie. Nieuwer, beter, anders, mooier. Jonger: die rotzak van een tijd een hak zetten. Reset. Undo. Restart.

Jawel, het is al langer een geliefde dagdroom van de mens. Zonder zou de mens de mens niet zijn. En wat zou van de literatuur- en filmgeschiedenis overblijven? Zonder hoofdpersonages die op een blauwe maandag besluiten om van leven te zappen? Om sigaretten te gaan kopen en niet meer terug te keren? Zelfs de klassieke mythologie bulkt van de levensmetamorfosen, Ovidius schreef er een bestseller over. Maar goed, in de huidige zaptijden viert de nieuwe start pas echt hoogtij. De dagdroom wordt meer dan ooit in daden omgezet. Meermaals zelfs. Muto ergo sum. Ik verander, dus ik ben. Het motto van de 21^ste-eeuwer.

Reinjan Mulder, Antwerpen 2009

Dat viel ook de Nederlandse filosofe Marli Huijer en schrijver Reinjan Mulder op. Ze schreven er een boek over. Geen handboek voor de levenszapper. Geen do’s, geen don’ts. Wel een heldere analyse van het fenomeen. Waarom lonkt dat nieuwe begin? Is dat schijnbaar nieuwe leven geen jammerlijke variatie op hetzelfde thema? Geen herhaling zelfs? Werkelijk elk facet is uitgewerkt. Uitvoerig filosofisch en literair gestut. Met de baard van Radovan Karadzic als rode draad. En een even uitwaaierende conclusie. Geen morele. Wel een niet te misverstane.

Reinjan Mulder bedacht overigens met Arnon Grunberg diens schrijvend alter ego Marek van der Jagt. Een vinnige vingeroefening voor een boek over ‘opnieuw beginnen’. (meer…)

Door Reinjan Mulder

Twee jaar geleden liep Robert Vuijsje alle Nederlandse uitgevers af omdat hij een boek geschreven had waarin een prominente plaats was ingeruimd voor wat hij aanduidde als ‘negerinnenbillen’. Zwarte billen, oké, maar negerinnenbillen konden niet, vond men. Nu heeft Robert Vuijsje binnen een jaar 25.000 exemplaren verkocht van zijn boek over negerinnenbillen, Alleen maar nette mensen, en wil iedere uitgever hem in deze moeilijke tijden plotseling wat graag in zijn of haar fonds hebben. Vuijsje heeft de eerste grote prijs inmiddels op zak, de Gouden Uil, en vele andere zullen nog wel volgen.
Reden genoeg voor de uitgeverijen aan het Singel om Robert Vuijsje goed van de concurrentie af te schermen.

Libris Prijs winnaar Dimitri Verhulst en zijn uitgever Mitzi van der Pluijm

Andere uitgevers hebben de gewoonte hun auteur te laten vergezellen door een uitgever of redacteur – Mitzi van der Pluijm zit relaxt naast haar aanstaande prijswinnaar Dimitri Verhulst –  maar op het Singel zag men zich gedwongen tot een een effectiever peloton. Aan de ene kant van Vuijsje werd redacteur Paul Brand gezet, die in zijn eentje heel wat mans is, achter Robert Vuijsje moest meteen het raam komen, zodat de achterflank goed afgedekt was, en aan zijn andere hand kwamen achtereenvolgens Vuijsje’s viriele – en zwarte -vriendin (meer…)

V.l.n.r. Marij Bertram, directeur van Nieuw Amsterdam, Ruud Lubbers, elder statesman, mevrouw Lubbers

Door Reinjan Mulder

Ruud Lubbers is niet alleen de langst zittende minister-president van Nederland geweest. Ruud Lubbers was ook altijd erg in literatuur geïnteresseerd. In het jaar dat hij jurylid was van de Libris Literatuur Prijs ging hij zo op in de ingezonden romans, dat hij voor het eerst in de geschiedenis van de Libris Literatuur Prijs tussen de juryvergaderingen door nog met één van de juryleden wilde afspreken om zich extra te laten bijpraten over bepaalde passages in de ingezonden boeken. Sindsdien was hij Ruud Lubbers niet meer. Er gingen vreemde geruchten rond zijn persoon, die verband hielden met het al dan niet afstand houden tot vrouwelijke collega’s. Maar dat is gelukkig ver verleden tijd. Tegenwoordig heeft Ruud Lubbers weer wat meer tijd om goed de nieuwe romans en essaybundels te lezen die hij als oud-juryvoorzitter van de Libris Literatuur Prijs  onder ogen krijgt. Hier laat hij zich in het Amstel Hotel door Marij Bertram, directeur van Nieuw Amsterdam geduldig  bijpraten over (meer…)

Door Reinjan Mulder

V.l.n.r. Robbert Ammerlaan, Arjan Peters, Suzanne Holtzer, Charlotte Mutsaers, Jan Fontijn.

Het verschil tussen half tien ’s avonds en half elf ’s avonds is het verschil tussen dag en nacht. Om half tien, wanneer uw verslaggever langs de tafel van Charlotte Mutsaers loopt, is alles nog mogelijk, en om half elf, als juryvoorzitter Ivo Opstelten heeft gesproken, is het uit. Zolang we tenminste niet in de jury zitten. Voor juryleden is de schrijfster Charlotte Mutsaers al om half tien ’s avonds in het Amstel Hotel dezelfde schrijfster als de schrijfster om half elf ’s avonds. Iemand die het net niet heeft gehaald. Dank zij hen. Et tu, Brute… In de harde praktijk van het Libris Diner betekent dit gegeven dat de schrijfster om half tien ’s avonds voor acht van haar negen tafelgenoten in het Amstel hotel een ander is dan voor de negende. Acht leven met haar mee, en de negende lijdt al in stilte. Maar wie is op de foto de negende? Jan Fontijn, naast Charlotte Mutsaers, midden op de foto, is het niet. Hij zit vanavond aan als de man van Charlotte Mutsaers. Arjan Peters, naast hem, helemaal vooraan op de foto, is dit keer ook geen jurylid. Dat is hij, naar hij ons al enkele malen heeft bericht, in het verleden één keer geweest, en dat is hem toen zo slecht bevallen dat hij (meer…)

Door Reinjan Mulder

Majoor Niels, uiterst links, eet kreeft. Naast hem, in het boeket, Oscar van Gelderen en de vrouw van jurylid Thomas Vaessens, Mirjam van Hengel

AMSTERDAM, 12 MEI – Tijdens het Libris Literatuurprijs Diner, gisteravond in het Amstelhotel, heeft de schrijver Arnon Grunberg zich volgens plan laten vertegenwoordigen door majoor Niels uit Uruzgan. De majoor, die binnenkort een eigen boek over Uruzgan publiceert bij de Dutch Media Group, was, afgezien van jurylid Thomas Vaessens, aan zijn tafel de enige die alle genomineerde boeken ook echt had gelezen – althans had proberen te lezen. Het boek van Anna Enquist kon hem, zei hij, helaas minder boeien, maar daar stond tegenover dat hij vol lof was voor (meer…)

Door Pierre Spaninks

In ons leven en in ons werk hebben wij voortdurend te maken met vernieuwing, en dat wordt eerder meer dan minder. Mensen en organisaties hebben altijd al veranderingen doorgemaakt, maar nog nooit is het zo snel gegaan als nu. Iedereen moet tegenwoordig wel een paar keer in zijn leven een nieuw perspectief ontwikkelen, stelt Reinjan Mulder vast in een gesprek met Boekcover. Pierre Spaninks interviewde hem voor deze site over het boek Opnieuw beginnen dat hij onlangs samen met de filosofe Marli Huijer schreef (Nieuw Amsterdam Uitgevers, 224 blz., € 16,95). Hieronder een kort fragment uit het interview.

Uw boek is een filosofisch onderzoek naar het verschijnsel ‘opnieuw beginnen’. Hoe kwam u op dat onderwerp?

Het werd Marli twee jaar geleden aangedragen door de redactie van Filosofie Magazine, waarvan zij vast medewerker is. Toen ik haar stuk daarna in het tijdschrift las, zag ik er meteen een boek in voor een wat breder publiek, waaraan ik graag zou willen meeschrijven. Wat ons er vooral aan interesseerde, was dat het begrip ‘opnieuw beginnen’ direct met de begrippen ‘tijd’ en ‘identiteit’ te maken heeft, wat (meer…)