Vanaf 24 juni in het Rijksmuseum: fotoproject ‘Objectief Nederland’ – over het land dat we nog niet kenden

objectief_nederland_kleinDoor Reinjan Mulder
De meeste boeken worden gemaakt door grote uitgevers. Maar ik doe het liever zelf. Zoals ik in 1974 in mijn eentje ook een bijzonder foto-experiment heb uitgedacht en uitgevoerd.
Ik heb een boek gemaakt bij een grote tentoonstelling die ik vanaf 24 juni in het Rijksmuseum krijg. Als deze geopend is, zal voor het eerst te zien hoe ons land er ‘echt’ (objectief) uitziet. Dat wil zeggen: als we niet letten op wat mooi is, belangrijk, of makkelijk te bereiken.
In 1974 ben ik, 25 jaar oud, vier maanden lang kris-kras van noord naar zuid en van oost naar west door Nederland getrokken, om foto’s te maken op van te voren berekende en vaak nooit eerder vastgelegde plekken. Het resultaat van dit experiment was, in ieder geval voor mij, verbluffend.
Zo kenden we Nederland niet! In werkelijkheid bleken er veel minder huizen te zijn dan ik dacht. Er waren zelden wegen of grote rivieren te zien, en het landschap was veel leger en vlakker dan je zou denken.
Eeuwenlang hadden kunstenaars en fotografen ons met hun schilderijen en foto’s voor de gek gehouden.
Wel waren er, wat ik niet had verwacht, bijna overal sporen van menselijke aanwezigheid: geploegde akkers, schuurtjes, bomen die netjes op een rij stonden, afrasteringen en soms, aan de horizon, een boerderij of een stevig stuk dijk.

Foto's en documentatie van Objectief Nederland

Documentatie bij het project Objectief Nederland

Wat ze natuur noemen, zag je nergens.
Toen het Rijksmuseum in 2012, vlak voor de heropening, hoorde wat ik in 1974 gemaakt had, en waarom, was het erg enthousiast en wilde het alles graag voor hun nieuwe collectie Twintigste Eeuw hebben.
En dat niet alleen, het museum wilde het project ook drie maanden lang in zijn geheel in de Philipsvleugel tentoonstellen. Ik kreeg daar maar liefst 50 strekkende meter muur om alles op hangen, plus een paar vitrines voor mijn oude Rolleiflex-camera, mijn berekeningen en de gebruikte landkaarten uit 1974.
Wie had dat ooit gedacht, wat een eer!

Maar wat is een tentoonstelling zonder boek? Zonder het verhaal achter de foto’s, de ideeën die eraan ten grondslag liggen, is het hele project maar een half project. Daarom schreef ik bij de tentoonstelling het boek Objectief Nederland. Daarin vertel ik het verhaal hoe ik als jong rechtenstudent met een fascinatie voor wetenschap en filosofie op het idee kwam voor mijn unieke fotoproject, en ook over alle moeilijkheden waarop ik toen stuitte.

Auteursfoto (foto Maartje Geels)

Auteursfoto (foto Maartje Geels)

Daarna worden systematisch alle 208 foto’s afgedrukt die ik in 1974 heb gemaakt: van de glibberige waddenkust boven Friesland tot de geploegde maisakkers bij Oldenzaal, van een doorzonwoning in Velp waar Vermeers Melkmeisje aan de muur hangt tot het verlaten IJsselmeer boven Enkhuizen, en van de heuvels bij Ubachsberg tot de polders van Schagen. Soms mooi, soms lelijk, maar altijd fascinerend en alles bij elkaar exact wat Nederland ‘objectief gezien’ is.
Of… wat Nederland objectief gezien geweest is? Dat is natuurlijk de vraag.
Waarschijnlijk zal er nooit meer zo’n compleet beeld van ons land te zien zijn als nu in dit boek het geval is.

P1000607Het boek werd vormgegeven en gedrukt. Drukker van Objectief Nederland is de gerenommeerde drukkerij Tielen uit Boxtel, die in 2014 mijn prachtige boekje met Thomas Heerma van Voss drukte en die dit jaar in Leipzig de Gouden Letter kreeg voor ‘het mooiste boek ter wereld’. En de vormgever was weer de knappe Bosche tekenaar Peter Koene, het formaat is 17 bij 24 centimeter en het (tweetalige) boek telt minstens 176 bladzijden.
Een onmisbaar bezit voor wie de tentoonstelling in het Rijksmuseum wil gaan bezoeken, maar ook voor wie nieuwsgierig is wat Nederland ‘objectief gezien’ is: weinig molentjes en kerken, weinig tulpen en bloeiende fruitbomen en weinig brede rivieren, maar des te meer schuurtjes, struiken, slootjes en weiden, en water, vooral heel veel water.
Een land dat u nog nooit eerder zo hebt gezien, maar dat u na aanschaf van Objectief Nederland niet gauw meer zult vergeten.

Objectief Nederland is in het Rijksmuseum en bij elke goede boekwinkel te koop (of te bestellen). Click hier voor een uitvoeriger beschrijving van het project. En click hier voor een filmpje van Valerie Granberg over de tentoonstelling en het project.    

Geef een reactie